Wolisz obejrzeć?
Olimpijskie Koło Informatyczne nagrywa swoje zajęcia i udostępnia je za darmo. Poniżej 5 odcinków o tym temacie — dobre uzupełnienie, jeśli wolisz obejrzeć niż przeczytać.
Po co komu własny typ?
Przy parach widziałeś już ten problem: dwie osobne listy łatwo rozjechać przy sortowaniu. pair rozwiązuje to dla dwóch wartości. A co, gdy uczeń ma imię, wiek i ocenę? Trzy pola to już za dużo na parę — i tu wchodzi struct.
struct pozwala skleić kilka zmiennych w jeden nowy typ, który sam nazywasz. Każda zmienna w środku to pole, a dobierasz się do niego kropką: uczen.imie.
// trzy osobne tablice - latwo o pomylke
string imiona[100];
int wiek[100];
int oceny[100];
imiona[0] = "Ala";
wiek[0] = 12;
oceny[0] = 5;
cout << imiona[0] << " " << oceny[0];
// jeden typ, trzy pola razem
struct Uczen {
string imie;
int wiek;
int ocena;
}; // <- sredniki nie zapomnij!
Uczen u;
u.imie = "Ala";
u.wiek = 12;
u.ocena = 5;
cout << u.imie << " " << u.ocena;
Pamiętaj o średniku po zamykającej klamrze deklaracji struktury. To jedno z niewielu miejsc w C++, gdzie po klamrze stawia się średnik — i jeden z najczęstszych błędów kompilacji przy pierwszym własnym typie.
struct Nazwa { };
Deklaracja nowego typu. Nazwę wymyślasz sam; zwyczajowo zaczyna się od dużej litery.
pola w środku
Zwykłe zmienne — każda z własnym typem. Mogą być różne: string, int, double, a nawet wektor.
Nazwa zmienna;
Po deklaracji Nazwa jest pełnoprawnym typem. Tworzysz nim zmienne jak int-em.
zmienna.pole
Kropka daje dostęp do pojedynczego pola. Czytasz i zapisujesz tak samo jak zwykłą zmienną.
{a, b, c}
Szybkie wypełnienie wszystkich pól naraz, w kolejności deklaracji.
średnik po klamrze
}; — bez niego kompilator zgłosi dziwny błąd w następnej linijce.
#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;
struct Uczen {
string imie;
int wiek;
double srednia;
};
int main() {
// pole po polu
Uczen a;
a.imie = "Ala";
a.wiek = 12;
a.srednia = 4.75;
// albo wszystko naraz, w kolejnosci pol
Uczen b = {"Bartek", 13, 3.90};
cout << a.imie << ", " << a.wiek
<< " lat, srednia " << a.srednia << "\n";
cout << b.imie << ", " << b.wiek
<< " lat, srednia " << b.srednia << "\n";
return 0;
}
Wektor struktur i sortowanie
Pojedyncza struktura przydaje się rzadko. Prawdziwa siła pojawia się, gdy wsadzisz je do wektora — dostajesz listę rzeczy, z których każda ma komplet cech i nic się nie rozjedzie.
#include <iostream>
#include <vector>
#include <string>
using namespace std;
struct Uczen {
string imie;
int ocena;
};
int main() {
int n;
cin >> n;
vector<Uczen> klasa(n);
for (int i = 0; i < n; i++) {
cin >> klasa[i].imie >> klasa[i].ocena;
}
// kto ma piatke?
for (int i = 0; i < n; i++) {
if (klasa[i].ocena == 5) {
cout << klasa[i].imie << "\n";
}
}
return 0;
}
Przy sortowaniu jest jedna różnica względem par. Pary C++ umie porównywać sam, bo wie, że najpierw first, potem second. Twojej struktury nie zna — nie ma pojęcia, czy ważniejsze jest imię czy ocena. Musisz mu to powiedzieć.
#include <algorithm>
vector<Uczen> klasa = {
{"Ala", 5}, {"Bartek", 3}, {"Cela", 4}
};
// regula: kto ma stac przed kim?
sort(klasa.begin(), klasa.end(),
[](Uczen a, Uczen b) {
return a.ocena < b.ocena;
});
for (Uczen u : klasa)
cout << u.imie << " " << u.ocena << "\n";
#include <algorithm>
vector<Uczen> klasa = {
{"Cela", 4}, {"Ala", 5}, {"Bartek", 3}
};
// ta sama funkcja, inna regula
sort(klasa.begin(), klasa.end(),
[](Uczen a, Uczen b) {
return a.imie < b.imie;
});
for (Uczen u : klasa)
cout << u.imie << " " << u.ocena << "\n";
Zmieniasz jedną linijkę w środku i sortujesz po czym innym. Reguła to zawsze odpowiedź na pytanie: „czy a ma stać przed b?”. Chcesz malejąco — odwracasz znak na >.
Przekazywanie i metody
Strukturę przekazujesz do funkcji tak samo jak wszystko inne — i obowiązuje ta sama zasada co przy wektorach. Bez ampersanda funkcja dostaje kopię wszystkich pól, z ampersandem — oryginał.
// tylko czyta - const &, bez kopiowania
void wypisz(const Uczen& u) {
cout << u.imie << ": " << u.ocena << "\n";
}
// zmienia oryginal - samo &
void podnies(Uczen& u) {
if (u.ocena < 6) u.ocena++;
}
int main() {
Uczen a = {"Ala", 4};
wypisz(a);
podnies(a);
wypisz(a);
return 0;
}
// funkcja moze tez ZWROCIC strukture
Uczen stworz(string imie, int ocena) {
Uczen u;
u.imie = imie;
u.ocena = ocena;
return u;
}
int main() {
Uczen a = stworz("Bartek", 3);
cout << a.imie << " " << a.ocena;
return 0;
}
Struktura może mieć też własne funkcje w środku — nazywa się je metodami. Metoda widzi pola swojej struktury bez żadnych kropek i wywołuje się ją jak wszystko inne: obiekt.metoda().
#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;
struct Prostokat {
int a, b;
// metoda - widzi pola a i b wprost
int pole() {
return a * b;
}
int obwod() {
return 2 * (a + b);
}
bool czyKwadrat() {
return a == b;
}
};
int main() {
Prostokat p = {3, 4};
cout << "Pole: " << p.pole() << "\n";
cout << "Obwod: " << p.obwod() << "\n";
cout << "Kwadrat: " << p.czyKwadrat() << "\n";
return 0;
}
Metody nie są konieczne — wszystko da się napisać zwykłymi funkcjami. Ale gdy funkcja dotyczy wyłącznie jednej struktury, w środku czyta się ją lepiej. To zresztą pierwszy krok w stronę klas, o których usłyszysz później.
Wszystko, co robi się ze strukturą
Dziesięć zapisów, które w praktyce wyczerpują temat struktur na poziomie pierwszych zadań.
| Zapis | Co robi | Uwaga |
|---|---|---|
struct Nazwa { ... }; |
Deklaruje nowy typ. | Średnik po klamrze! |
Nazwa zmienna; |
Tworzy obiekt tego typu. | Pola mają na razie śmieci |
Nazwa z = {a, b, c}; |
Tworzy i od razu wypełnia pola. | W kolejności deklaracji |
z.pole |
Dostęp do pojedynczego pola. | Czytasz i zapisujesz jak zmienną |
vector<Nazwa> v; |
Lista obiektów. | Najczęstsze zastosowanie |
v.push_back({a, b}); |
Dokłada nowy obiekt na koniec. | Klamry zamiast konstruktora |
sort(v.begin(), v.end(), regula) |
Sortuje po wybranym polu. | Reguła obowiązkowa — C++ sam nie wie |
[](Nazwa a, Nazwa b){ return a.pole < b.pole; } |
Reguła: rosnąco po pole. |
Zamień na > dla malejąco |
void f(const Nazwa& z) |
Przekazanie bez kopiowania, tylko do odczytu. | Domyślny wybór dla dużych struktur |
int metoda() { ... } |
Funkcja w środku struktury. | Widzi pola bez kropki |
Wiersz ósmy to cały przepis na sortowanie po dowolnym kryterium. Podmieniasz nazwę pola i znak porównania — i masz nową kolejność. Nic więcej nie trzeba pamiętać.
Sprawdź się na zadaniach
Sześć zadań od najprostszego. Wszystkie opierają się na jednym schemacie: własny typ, wektor takich obiektów, jedno przejście albo jedno sortowanie. Najpierw spróbuj sam.
Punkt z polami x i y. Wczytaj jeden punkt i wypisz go w formacie (3, 5).Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
using namespace std;
struct Punkt {
int x;
int y;
};
int main() {
Punkt p;
cin >> p.x >> p.y;
cout << "(" << p.x << ", " << p.y << ")";
return 0;
}
n uczniów (imię i ocena) i wypisz tylko tych, którzy mają ocenę wyższą niż 3.if-em w środku. Żadnego sortowania.Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
#include <vector>
#include <string>
using namespace std;
struct Uczen {
string imie;
int ocena;
};
int main() {
int n;
cin >> n;
vector<Uczen> v(n);
for (int i = 0; i < n; i++) {
cin >> v[i].imie >> v[i].ocena;
}
for (int i = 0; i < n; i++) {
if (v[i].ocena > 3) {
cout << v[i].imie << " " << v[i].ocena << "\n";
}
}
return 0;
}
n uczniów (imię i liczba punktów) i wypisz imię tego, który ma najwięcej punktów.Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
#include <vector>
#include <string>
using namespace std;
struct Uczen {
string imie;
int punkty;
};
int main() {
int n;
cin >> n;
Uczen najlepszy;
cin >> najlepszy.imie >> najlepszy.punkty;
for (int i = 1; i < n; i++) {
Uczen u;
cin >> u.imie >> u.punkty;
if (u.punkty > najlepszy.punkty) {
najlepszy = u; // cala strukture naraz
}
}
cout << najlepszy.imie;
return 0;
}
n książek (tytuł, autor, liczba stron). Wypisz je posortowane rosnąco po liczbie stron, a przy remisie alfabetycznie po tytule.if (a.pole != b.pole) return ...; return ...; działa dla dowolnej liczby kryteriów.Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
#include <vector>
#include <algorithm>
#include <string>
using namespace std;
struct Ksiazka {
string tytul;
string autor;
int strony;
};
int main() {
int n;
cin >> n;
vector<Ksiazka> v(n);
for (int i = 0; i < n; i++) {
cin >> v[i].tytul >> v[i].autor >> v[i].strony;
}
sort(v.begin(), v.end(), [](Ksiazka a, Ksiazka b) {
if (a.strony != b.strony) return a.strony < b.strony;
return a.tytul < b.tytul;
});
for (Ksiazka k : v) {
cout << k.strony << " " << k.tytul << " " << k.autor << "\n";
}
return 0;
}
Prostokat z polami a i b oraz metodami pole() i obwod(). Wczytaj n prostokątów i wypisz ten o największym polu.p.pole(), z nawiasami.Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
#include <vector>
using namespace std;
struct Prostokat {
int a, b;
int pole() { return a * b; }
int obwod() { return 2 * (a + b); }
};
int main() {
int n;
cin >> n;
Prostokat najwiekszy;
cin >> najwiekszy.a >> najwiekszy.b;
for (int i = 1; i < n; i++) {
Prostokat p;
cin >> p.a >> p.b;
if (p.pole() > najwiekszy.pole()) {
najwiekszy = p;
}
}
cout << najwiekszy.a << "x" << najwiekszy.b
<< " pole " << najwiekszy.pole()
<< " obwod " << najwiekszy.obwod();
return 0;
}
n spotkań, każde z godziną początku i końca. Ile najwięcej z nich da się odbyć jedno po drugim, jeśli nie mogą na siebie zachodzić?Pokaż rozwiązanie
#include <iostream>
#include <vector>
#include <algorithm>
using namespace std;
struct Spotkanie {
int start;
int koniec;
};
int main() {
int n;
cin >> n;
vector<Spotkanie> v(n);
for (int i = 0; i < n; i++) {
cin >> v[i].start >> v[i].koniec;
}
// klucz: sortujemy po KONCU
sort(v.begin(), v.end(), [](Spotkanie a, Spotkanie b) {
return a.koniec < b.koniec;
});
int ile = 0;
int wolnyOd = -1000000;
for (int i = 0; i < n; i++) {
if (v[i].start >= wolnyOd) {
ile++;
wolnyOd = v[i].koniec;
}
}
cout << ile;
return 0;
}
Częste błędy i dobre praktyki
struct Nazwa { ... }; — bez tego średnika kompilator zgłosi dziwny błąd, i to zwykle w następnej linijce.Uczen u = {"Ala", 12, 4.5}; wypełnia pola w kolejności deklaracji. Zamiana pól miejscami w strukturze cicho zepsuje wszystkie takie zapisy.sort.const Uczen& u nie kopiuje wszystkich pól. Przy strukturze z wektorem w środku różnica bywa ogromna.pair wystarczy. Trzy pola albo nazwy, które trzeba pamiętać — struct.u.ocena mówi wszystko, u.x2 nie mówi nic. To główna przewaga struktury nad parą — nie zmarnuj jej.