C++ · Podstawy · Lekcja 02

Wejście i wyjście w C++

Znasz już cin i cout z lekcji o typach zmiennych. Teraz dowiesz się, jak naprawdę działa wczytywanie, jak czytać godziny i daty w rodzaju 12:30, całe zdania ze spacjami, jak wypisywać równe tabelki, zera z przodu i liczby z wybraną dokładnością — oraz czym są printf i scanf. Po każdej części czekają ćwiczenia ze sprawdzarką.

33 ćwiczenia w trakcie lekcji27 zadań w bazie na koniec60 ze sprawdzarką C++
Filmy z OKI

Wolisz obejrzeć?

Olimpijskie Koło Informatyczne nagrywa swoje zajęcia i udostępnia je za darmo. Poniżej 2 odcinki o tym temacie — dobre uzupełnienie, jeśli wolisz obejrzeć niż przeczytać.

Materiały Olimpijskiego Koła Informatycznego — kanał zewnętrzny. Kliknięcie odtwarza film tutaj, bez opuszczania strony.

Co już umiesz i czego się nauczysz

Ta lekcja zakłada, że przerobiłeś lekcję Typy zmiennych: umiesz napisać szkielet programu, tworzyć zmienne typów int, double, char, string i long long, wczytać dane przez cin, wypisać wynik przez cout i ustawić dwie cyfry po kropce przez fixed i setprecision. Jeśli coś z tego brzmi obco — wróć tam na chwilę, nic się nie stanie.

Uczymy się tak samo jak poprzednio: przepisuj przykłady do swojego edytora i uruchamiaj je, przy pytaniach „Co wypisze program?” najpierw zgaduj, a dopiero potem sprawdzaj, i po każdej części rób ćwiczenia w sprawdzarce. Na końcu czeka baza zadań na cały temat.

CZĘŚĆ 01–02

Jak naprawdę czyta cin

Wejście to taśma znaków. Zobaczysz, co dokładnie robi cin >> i jak wczytać godzinę 12:30, datę albo ułamek.

CZĘŚĆ 03

Całe wiersze tekstu

getline wczytuje zdania ze spacjami. Poznasz też jego największą pułapkę i dwa sposoby, żeby jej uniknąć.

CZĘŚĆ 04–05

Ładne wyniki

Dokładność liczb, zera z przodu (09:05), równe kolumny i tabelki — wszystko, czego wymagają zadania.

CZĘŚĆ 06–07

printf, scanf i szybkość

Styl z języka C, który spotkasz w wielu rozwiązaniach olimpijskich, i dwie linijki, które przyspieszają program.

Przypomnienie: złota zasada sprawdzarki W programach dla ludzi dobrze jest napisać prośbę, np. „Podaj wiek:”. W zadaniach ze sprawdzarką — nigdy. Sprawdzarka porównuje Twoje wyjście z oczekiwanym znak po znaku, więc wypisujesz dokładnie to, o co prosi zadanie, i nic więcej.

Mapa lekcji

Wejście to taśma znaków

Kiedy sprawdzarka (albo Ty przy klawiaturze) podaje programowi dane, program nie widzi „liczb” ani „słów”. Widzi jeden długi ciąg znaków — cyfry, litery, spacje i entery — ułożony jak na taśmie. cin czyta tę taśmę od lewej do prawej, kawałek po kawałku, i nigdy się nie cofa.

Weźmy takie wejście: w pierwszym wierszu liczby 12 i 7, w drugim liczba 3, a w trzecim słowo Ola. Na taśmie wygląda ono tak (␣ to spacja, ↵ to enter, czyli koniec wiersza):

12␣7↵3↵Ola

Każde cin >> x robi dwie rzeczy. Najpierw przeskakuje białe znaki — spacje, entery i tabulatory. Potem czyta tyle znaków, ile pasuje do typu zmiennej, i zatrzymuje się na pierwszym, który nie pasuje. Ten znak — i wszystko za nim — zostaje na taśmie dla następnego wczytania. Prześledźmy to:

tasma.cpp
int a, b, c;
string s;
cin >> a;   // 12
cin >> b;   // 7
cin >> c;   // 3
cin >> s;   // "Ola"
cout << a + b + c << " " << s << "\n";
▶ Wejście
12 7 3 Ola
▶ Wyjście
22 Ola
Po instrukcjiZmienna dostajeNa taśmie zostaje
cin >> a;12␣7↵3↵Ola
cin >> b;7↵3↵Ola
cin >> c;3↵Ola
cin >> s;"Ola"nic

Zauważ, że cin >> a zatrzymało się na spacji i jej nie zabrało — spacja została na taśmie. Nie przeszkadza to, bo kolejne cin >> b najpierw ją przeskoczy. Tak samo z enterami: cin >> nie odróżnia spacji od końca wiersza.

Co który typ zabiera z taśmy

To, ile znaków przeczyta cin, zależy od typu zmiennej po prawej stronie >>. Warto mieć przed oczami tę tabelkę:

Typ zmiennejTaśma przedZmienna dostajeTaśma po
int42␣1742 — same cyfry␣17
int-7↵−7 — minus na początku też pasuje↵
int12:3012 — dwukropek nie jest cyfrą:30
double3.75␣x3.75 — cyfry z kropką␣x
char␣␣ab'a' — jeden znak, po przeskoczeniu spacjib
stringAla␣ma↵"Ala" — aż do białego znaku␣ma↵

Układ danych nie ma znaczenia

Skoro cin >> przeskakuje i spacje, i entery, to wszystkie trzy poniższe wejścia dają programowi cin >> a >> b >> c; dokładnie te same liczby:

WejścieNa taśmiea, b, c
jeden wiersz1␣2␣31, 2, 3
trzy wiersze1↵2↵31, 2, 3
z pustym wierszem1↵↵2␣␣␣31, 2, 3

Dlatego przy czytaniu liczb i słów nie musisz się martwić, w ilu wierszach stoją dane. Liczy się tylko kolejność — i to, żeby każdą wartość wczytać do zmiennej właściwego typu.

Co, gdy typ się nie zgadza? Jeśli na taśmie jest abc, a Ty piszesz cin >> liczba; (int), cin nie wczyta niczego — do zmiennej trafi 0, a wszystkie kolejne wczytania przestaną działać. W zadaniach dane zawsze zgadzają się z opisem, więc wystarczy uważnie przeczytać, jakiego typu jest każda wartość, i utworzyć pasujące zmienne.

Jak czytać opis wejścia w zadaniu

Każde zadanie ma część Wejście, która mówi, co i w jakiej kolejności podaje sprawdzarka. Zanim napiszesz jakikolwiek cin, przetłumacz ten opis na listę zmiennych. Przykład:

Wejście (fragment treści zadania) W pierwszym wierszu znajduje się słowo — nazwa miasta — i liczba całkowita n. W drugim wierszu znajdują się dwie liczby rzeczywiste: temperatura rano i wieczorem.
Fragment opisuZmienna
słowo — nazwa miastastring miasto;
liczba całkowita nint n;
dwie liczby rzeczywistedouble rano, wieczor;
opis_wejscia.cpp
string miasto;
int n;
double rano, wieczor;
cin >> miasto >> n >> rano >> wieczor;

Kolejność w cin jest taka sama jak kolejność w opisie. Podział na wiersze nie ma znaczenia — z tego samego powodu co wyżej.

Sprawdź się w głowie

Przy każdym pytaniu podane jest wejście. Pomyśl, co zostaje na taśmie po każdym wczytaniu.

Wejście: 5 8 w pierwszym wierszu i 2 w drugim. Co wypisze program?
int a, b, c;
cin >> a >> b >> c;
cout << c << b << a;
Pokaż odpowiedź
285a = 5, b = 8, c = 2 — enter między wierszami nie przeszkadza. Wypisujemy od końca, bez spacji.
Wejście: Ala ma kota. Co wypisze program?
string x, y;
cin >> x >> y;
cout << y << x;
Pokaż odpowiedź
maAlaKażde cin >> do stringa bierze jedno słowo. „kota” zostaje na taśmie nieprzeczytane — i nikomu to nie przeszkadza.
Wejście: 7.9. Co trafi do zmiennej n?
int n;
cin >> n;
cout << n;
Pokaż odpowiedź
7int czyta same cyfry i zatrzymuje się na kropce. Na taśmie zostaje „.9” — gdyby był jeszcze jeden cin >> n, nie wczytałby niczego.
Wejście: x y (ze spacjami na początku). Co wypisze program?
char a, b;
cin >> a >> b;
cout << a << b;
Pokaż odpowiedź
xyPrzed czytaniem znaku cin >> przeskakuje wszystkie spacje, więc a = 'x', a b = 'y'.

Dane ze znakami pomiędzy: 12:30, 04.11.2026, 3/4

W zadaniach dane często mają swój format: godzina 12:30, data 04.11.2026, ułamek 3/4, wynik meczu 3:1, punkt (2,-5). Znaki pośrodku — dwukropek, kropka, ukośnik, nawiasy — nie są liczbami, więc cin >> do int-a zatrzyma się na nich. Sztuczka jest prosta: wczytaj taki znak do zmiennej typu char i po prostu jej nie używaj.

godzina.cpp
int h, m;
char dwukropek;
cin >> h >> dwukropek >> m;
cout << h * 60 + m << "\n";   // minuty od północy
▶ Wejście
14:35
▶ Wyjście
875

Prześledźmy taśmę 14:35:

14:35
po cin >> h — h = 14, int zatrzymał się na dwukropku
14:35
po cin >> dwukropek — char zabrał jeden znak ':'
14:35
po cin >> m — m = 35, taśma pusta

Najczęstsze formaty

FormatPrzykładJak wczytać
godzina HH:MM07:05cin >> h >> c >> m;
czas GG:MM:SS01:02:03cin >> g >> c >> m >> c >> s;
data DD.MM.RRRR04.11.2026cin >> d >> c >> m >> c >> r;
ułamek a/b3/4cin >> a >> c >> b;
wynik a:b3:1cin >> a >> c >> b;
punkt (x,y)(2,-5)cin >> c >> x >> c >> y >> c;

We wszystkich wierszach c to jedna i ta sama zmienna typu char — możesz jej używać wiele razy, bo jej wartość i tak nie jest potrzebna. Zwróć też uwagę, że 07 wczyta się jako liczba 7: zera z przodu znikają. Jak je z powrotem dopisać przy wypisywaniu, zobaczysz w części 05.

Pułapka: kropka i liczba z przecinkiem Datę 04.11.2026 czytamy do zmiennych int. Gdyby dzień był typu double, cin wczytałby do niego 4.11 — kropka pasuje do liczby z przecinkiem! Separatory działają tylko wtedy, gdy typ zmiennej nie „zjada” danego znaku.
A gdy wokół separatora są spacje? Zapis 12 : 30 też zadziała, bo cin >> do zmiennej char najpierw przeskakuje spacje. Dla cin liczy się tylko kolejność: liczba, znak, liczba.

Przykład rozwiązany krok po kroku

Przykład Dzień roku w Bajtocji
Treść: w Bajtocji każdy miesiąc ma 30 dni. Wczytaj datę w formacie DD.MM i wypisz, który to dzień roku. Wejście: data DD.MM. Wyjście: jedna liczba.
Krok 1 — format wejścia: liczba, kropka, liczba — czyli int d, m; char c; i cin >> d >> c >> m;.
Krok 2 — wzór: przed miesiącem m minęło m − 1 pełnych miesięcy, czyli (m − 1) · 30 dni, a potem jeszcze d dni.
Krok 3 — sprawdź na przykładzie: 15.03 → 2 · 30 + 15 = 75.
Pokaż rozwiązanie
dzien_roku.cpp
#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int d, m;
    char kropka;
    cin >> d >> kropka >> m;
    cout << (m - 1) * 30 + d << "\n";
    return 0;
}
Sprawdź się w głowie

Uważaj na typy zmiennych.

Wejście: 09:05. Co wypisze program?
int h, m;
char c;
cin >> h >> c >> m;
cout << h << c << m;
Pokaż odpowiedź
9:5Zera z przodu znikają przy wczytaniu do int-a, a zmienna c pamięta dwukropek — więc można go nawet wypisać.
Wejście: 3/4. Co wypisze program?
int a, b;
char c;
cin >> a >> c >> b;
cout << a / b;
Pokaż odpowiedź
0Wczytanie działa świetnie, ale 3 / 4 na int-ach to 0. Potrzebny jest (double)a / b.
Wejście: 04.11. Co wypisze program?
double d;
cin >> d;
cout << d;
Pokaż odpowiedź
4.11double „zjada” kropkę jako część liczby. Dlatego datę czytamy do zmiennych int.
Wejście: (7,-2). Co wypisze program?
int x, y;
char c;
cin >> c >> x >> c >> y >> c;
cout << x * y;
Pokaż odpowiedź
-14Nawias, przecinek i nawias trafiają do c, a x = 7 i y = −2.

getline — wczytanie całego wiersza

cin >> s czyta jedno słowo — zatrzymuje się na pierwszej spacji. A co z całym zdaniem, adresem albo tytułem książki? Do tego służy getline(cin, s): czyta cały wiersz, razem ze spacjami, aż do entera. Sam enter zabiera z taśmy, ale nie wkłada go do napisu.

jedno_slowo.cpp
string s;
cin >> s;                     // tylko do spacji
cout << "[" << s << "]\n";
▶ Wejście
Jan Kowalski
▶ Wyjście
[Jan]
caly_wiersz.cpp
string s;
getline(cin, s);              // cały wiersz
cout << "[" << s << "]\n";
▶ Wejście
Jan Kowalski
▶ Wyjście
[Jan Kowalski]

Zapis wygląda inaczej niż cin >> s: najpierw mówisz, skąd czytać (cin), potem — do której zmiennej (s). Napis po getline to zwykły string, więc działa na nim wszystko z poprzedniej lekcji: s.length() liczy też spacje, a s[0] to pierwszy znak wiersza.

Kilka wierszy po kolei

dwa_wiersze.cpp
string tytul, autor;
getline(cin, tytul);
getline(cin, autor);
cout << tytul << " (" << autor << ")\n";
cout << tytul.length() << "\n";    // spacje też się liczą
▶ Wejście
Pan Tadeusz Adam Mickiewicz
▶ Wyjście
Pan Tadeusz (Adam Mickiewicz) 11

Największa pułapka: cin >>, a potem getline

Teraz najważniejsza rzecz tej części. Pamiętasz, że cin >> n zatrzymuje się na pierwszym znaku, który nie pasuje — i go nie zabiera? Po liczbie na końcu wiersza tym znakiem jest enter. Kolejny getline widzi ten porzucony enter, uznaje, że wiersz właśnie się skończył — i zwraca pusty napis.

zle.cpp
int n;
string nazwa;
cin >> n;              // zabiera 3, enter zostaje!
getline(cin, nazwa);   // czyta pusty wiersz
cout << "[" << nazwa << "]\n";
▶ Wejście
3 Zeszyt
▶ Wyjście — źle
[]

Taśma po cin >> n:

3↵Zeszyt
n = 3, ale enter wciąż czeka na taśmie
3↵Zeszyt
getline czyta „do entera” — enter stoi od razu, więc napis jest pusty

Są dwa lekarstwa i oba warto znać:

ignore.cpp
int n;
string nazwa;
cin >> n;
cin.ignore();          // wyrzuca jeden znak — ten enter
getline(cin, nazwa);
cout << "[" << nazwa << "]\n";
▶ Wejście
3 Zeszyt
▶ Wyjście — dobrze
[Zeszyt]
ws.cpp
int n;
string nazwa;
cin >> n;
getline(cin >> ws, nazwa);   // ws przeskakuje białe znaki
cout << "[" << nazwa << "]\n";
▶ Wejście
3 Zeszyt
▶ Wyjście — dobrze
[Zeszyt]

cin.ignore() wyrzuca z taśmy dokładnie jeden znak. ws (od whitespace — białe znaki) wyrzuca wszystkie spacje i entery, aż do pierwszego „prawdziwego” znaku. ws jest odporniejsze — zadziała nawet wtedy, gdy po liczbie stoi spacja albo pusty wiersz — ale uwaga: przeskoczy też spacje na początku wczytywanego wiersza.

NajpierwPotemCzy trzeba coś dodać?
cin >>cin >>nie — >> sam przeskakuje entery
getlinegetlinenie — getline zabiera swój enter
getlinecin >>nie — enter został zabrany przez getline
cin >>getlinetak — cin.ignore(); albo getline(cin >> ws, s);

getline do wybranego znaku

getline ma też wersję z trzecim argumentem: znakiem, na którym ma się zatrzymać. getline(cin, s, ',') czyta wszystko aż do najbliższego przecinka, zabiera ten przecinek i go wyrzuca. To idealne narzędzie do danych z arkuszy kalkulacyjnych, gdzie pola oddziela się przecinkami albo średnikami — także wtedy, gdy w polach są spacje.

przecinki.cpp
string imie, miasto;
int wiek;
getline(cin, imie, ',');     // "Anna Maria"
getline(cin, miasto, ',');   // "Nowy Sacz"
cin >> wiek;                 // 15
cout << imie << " (" << wiek << ") - " << miasto << "\n";
▶ Wejście
Anna Maria,Nowy Sacz,15
▶ Wyjście
Anna Maria (15) - Nowy Sacz
Sprawdź się w głowie

Narysuj sobie taśmę i sprawdź, gdzie stoi enter.

Wejście: Ala ma kota. Co wypisze program?
string s;
getline(cin, s);
cout << s.length();
Pokaż odpowiedź
11getline wczytał cały wiersz, a długość liczy też dwie spacje.
Wejście: 5 w pierwszym wierszu i Ola Nowak w drugim. Co wypisze program?
int n;
string s;
cin >> n;
getline(cin, s);
cout << n << "[" << s << "]";
Pokaż odpowiedź
5[]Klasyczna pułapka: getline wczytał pustą resztkę pierwszego wiersza (zaraz za piątką stał enter). Brakuje cin.ignore(); albo ws.
Wejście: Ola Nowak w pierwszym wierszu i 5 w drugim. Co wypisze program?
string s;
int n;
getline(cin, s);
cin >> n;
cout << n << "[" << s << "]";
Pokaż odpowiedź
5[Ola Nowak]W tej kolejności wszystko działa: getline zabrał swój enter, a cin >> i tak przeskakuje białe znaki.
Wejście: kot,pies,ryba. Co wypisze program?
string a, b;
getline(cin, a, ',');
getline(cin, b, ',');
cout << b << a;
Pokaż odpowiedź
pieskotPierwszy getline czyta do pierwszego przecinka („kot”), drugi — do drugiego („pies”). „ryba” zostaje nieprzeczytana.

fixed i setprecision w praktyce

W lekcji o typach poznałeś fixed << setprecision(2). Teraz przyjrzymy się im dokładniej, bo prawie każde zadanie z liczbami z przecinkiem mówi: „wypisz wynik z dokładnością do k miejsc po przecinku”. Przypomnienie: oba polecenia mieszkają w nagłówku <iomanip>.

Zaokrąglanie do k miejsc

fixed mówi „zawsze wypisuj cyfry po kropce”, a setprecision(k) — „dokładnie k cyfr”. Liczba jest zaokrąglana tak jak w szkole, czasem nawet z przeniesieniem do części całkowitej. Przy setprecision(0) zostaje sama część całkowita, bez kropki.

xsetprecision(0)(1)(2)(3)
2.7182832.72.722.718
9.99621010.010.009.996
0.004900.00.000.005
777.07.007.000
dokladnosc.cpp
#include <iostream>
#include <iomanip>
using namespace std;

int main() {
    double x = 9.9962;
    cout << fixed;                          // raz — działa do końca programu
    cout << setprecision(0) << x << "\n";   // 10
    cout << setprecision(2) << x << "\n";   // 10.00 — przeniesienie!
    cout << setprecision(3) << x << "\n";   // 9.996
    cout << 1.5 << "\n";                    // 1.500 — precyzja też zostaje
    return 0;
}
▶ Wyjście programu
10 10.00 9.996 1.500

Ostatnia linijka pokazuje ważną rzecz: fixed i setprecision są trwałe. Raz ustawione obowiązują dla wszystkich kolejnych liczb double — aż je zmienisz. Możesz więc ustawić je raz na początku, a możesz też zmieniać precyzję między wierszami, jeśli każdy ma mieć inną liczbę cyfr.

Liczby całkowite się nie zmieniają

int_i_double.cpp
cout << fixed << setprecision(2);
int sztuki = 5;
double cena = 4.5;
cout << sztuki << "\n";          // 5 — int bez kropki
cout << cena << "\n";            // 4.50
cout << sztuki * cena << "\n";   // 22.50 — int * double to double
▶ Wyjście programu
5 4.50 22.50

fixed i setprecision działają tylko na liczby z przecinkiem. Int wypisuje się zawsze tak samo, bez kropki — nawet po ustawieniu fixed.

A wynik działania na int i double to już double, więc sztuki * cena dostaje dwie cyfry po kropce.

Dlaczego zawsze z fixed?

setprecision bez fixed znaczy coś innego: ile cyfr ma mieć cała liczba, a nie część po kropce. A gdy liczba jest za duża, C++ przechodzi na zapis naukowy, który w zadaniach jest zawsze zły:

bez_fixed.cpp
cout << setprecision(3);
cout << 3.14159 << "\n";      // 3.14 — trzy cyfry razem
cout << 1234.5678 << "\n";    // 1.23e+03 — zapis naukowy!
cout << fixed << 1234.5678 << "\n";   // 1234.568 — teraz 3 po kropce
▶ Wyjście programu
3.14 1.23e+03 1234.568
Zapamiętaj Gdy zadanie mówi „z dokładnością do k miejsc po przecinku”, pisz zawsze parę: cout << fixed << setprecision(k);.
Przypomnienie z lekcji o typach Dzielenie dwóch int-ów obcina ułamek, zanim setprecision cokolwiek zobaczy: cout << fixed << setprecision(2) << 7 / 2; wypisze 3, a nie 3.50 — bo 7 / 2 to int. Zamień jedną z liczb na double: (double)7 / 2 albo 7 / 2.0.
Sprawdź się w głowie

Pamiętaj: fixed i setprecision są trwałe.

Co wypisze ten fragment?
cout << fixed << setprecision(1) << 2.46;
Pokaż odpowiedź
2.5Druga cyfra po kropce to 6, więc pierwszą zaokrąglamy w górę.
A ten?
cout << fixed << setprecision(2) << 3 << " " << 3.0;
Pokaż odpowiedź
3 3.003 to int, więc wypisuje się bez kropki. 3.0 to double, więc dostaje dwie cyfry po kropce.
Co wypisze ten fragment?
cout << fixed << setprecision(3);
cout << 1.0 / 8 << "\n";
cout << 2.5;
Pokaż odpowiedź
0.125 2.500setprecision(3) obowiązuje także dla drugiej liczby.
A ten?
cout << fixed << setprecision(0) << 7.8;
Pokaż odpowiedź
8Zero miejsc po przecinku to zaokrąglenie do całości — i bez kropki.

setw, setfill i left — zera z przodu i równe kolumny

Zegar cyfrowy pokazuje 09:05, a nie 9:5. Bilet ma numer 00042, a tabela wyników — równe kolumny. Do takiego wypisywania służą trzy kolejne polecenia z <iomanip>: setw, setfill i left (oraz right).

setw — zarezerwuj miejsce

setw(n) (od set width — ustaw szerokość) rezerwuje n znaków na następną wypisywaną rzecz. Jeśli ta rzecz jest krótsza, resztę miejsca wypełniają spacje — domyślnie z lewej strony, więc tekst dosuwa się do prawej. Nawiasy w przykładach są tylko po to, żeby było widać spacje:

setw.cpp
cout << "[" << setw(5) << 42 << "]\n";      // trzy spacje i 42
cout << "[" << setw(5) << "Ala" << "]\n";   // działa też dla napisów
cout << "[" << setw(5) << -7 << "]\n";      // minus też zajmuje miejsce
cout << "[" << setw(2) << 12345 << "]\n";   // za mało miejsca? nic nie ucina
▶ Wyjście programu
[ 42] [ Ala] [ -7] [12345]
setw działa tylko raz setw dotyczy wyłącznie najbliższej wypisywanej rzeczy, a potem znika. W cout << setw(5) << 1 << 2; szerokość 5 dostaje tylko jedynka, więc wynik to 12. Przy każdej kolejnej liczbie trzeba napisać setw od nowa.

setfill — czym wypełnić puste miejsce

setfill.cpp
cout << setfill('0') << setw(5) << 42 << "\n";
int h = 9, m = 5;
cout << setw(2) << h << ":" << setw(2) << m << "\n";
cout << setfill('.') << setw(8) << "koniec" << "\n";
cout << setfill(' ');   // powrót do spacji
▶ Wyjście programu
00042 09:05 ..koniec

setfill('0') mówi, że puste miejsce ma być wypełnione zerami, a nie spacjami. W odróżnieniu od setw jest trwałe: w drugiej linijce nie trzeba go powtarzać — dlatego godzina wypisała się jako 09:05.

Wypełniać można dowolnym znakiem, np. kropkami. Kiedy wypełnienie nie jest już potrzebne, wróć do spacji: setfill(' ').

left i right — do której strony dosunąć

Domyślnie wszystko jest dosuwane do prawej (right) — tak wyrównuje się liczby, żeby jedności stały pod jednościami. Napisy, np. imiona w tabeli, zwykle dosuwamy do lewej: left. Oba są trwałe — działają, dopóki nie przełączysz na drugie.

tabela.cpp
cout << left << setw(10) << "Imie" << right << setw(6) << "Punkty" << "\n";
cout << left << setw(10) << "Ola" << right << setw(6) << 42 << "\n";
cout << left << setw(10) << "Bajtek" << right << setw(6) << 1337 << "\n";
cout << left << setw(10) << "Iza" << right << setw(6) << 7 << "\n";
▶ Wyjście programu
Imie Punkty Ola 42 Bajtek 1337 Iza 7

W każdym wierszu imię dostaje pole szerokości 10 dosunięte do lewej, a punkty — pole szerokości 6 dosunięte do prawej. Dzięki temu kolumny są równe, niezależnie od długości imion i liczb.

Co jest trwałe, a co jednorazowe

PolecenieJak długo działa
setw(n)tylko dla następnej wypisywanej rzeczy
setfill(z)aż do zmiany
left / rightaż do zmiany
fixed, setprecision(k)aż do zmiany

Przykład rozwiązany krok po kroku

Przykład Czas meczu na tablicy
Treść: wczytaj liczbę sekund, które minęły od początku meczu (mniej niż 100 minut), i wypisz czas tak, jak na tablicy wyników: MM:SS, zawsze po dwie cyfry. Przykład: 425 → 07:05.
Krok 1 — minuty i sekundy: to stara znajoma z lekcji o typach: minuty to s / 60, a sekundy to s % 60.
Krok 2 — zera z przodu: raz setfill('0'), a przed każdą liczbą setw(2).
Krok 3 — sprawdź: 425 / 60 = 7 i 425 % 60 = 5, więc 07:05.
Pokaż rozwiązanie
tablica.cpp
#include <iostream>
#include <iomanip>
using namespace std;

int main() {
    int s;
    cin >> s;
    cout << setfill('0') << setw(2) << s / 60 << ":" << setw(2) << s % 60 << "\n";
    return 0;
}
Sprawdź się w głowie

Policz spacje i zera — to tu najłatwiej o pomyłkę.

Co wypisze ten fragment?
cout << "[" << setw(4) << 7 << "]";
Pokaż odpowiedź
[ 7]Pole ma 4 znaki, siódemka zajmuje jeden, więc przed nią stoją trzy spacje.
A ten?
cout << setfill('0') << setw(3) << 5 << setw(3) << 12;
Pokaż odpowiedź
005012setfill zostaje, a setw trzeba powtórzyć — i tu powtórzono. Obie liczby mają po trzy cyfry.
Co wypisze ten fragment?
cout << "[" << left << setw(5) << "ab" << "]";
Pokaż odpowiedź
[ab ]left dosuwa do lewej, więc spacje stoją za tekstem.
A ten?
cout << setfill('*') << setw(4) << 1 << 2;
Pokaż odpowiedź
***12Szerokość 4 dostaje tylko jedynka (***1), a dwójka wypisuje się zwyczajnie, bez pola.

printf i scanf — styl z języka C

C++ wyrósł z języka C, a w C do wypisywania i wczytywania służą funkcje printf i scanf. Działają także w C++ i spotkasz je w wielu rozwiązaniach olimpijskich, bo bywają wygodne przy formatowaniu i szybkie. Nie musisz ich używać — wszystko da się zrobić przez cin i cout — ale musisz umieć je przeczytać. Mieszkają w nagłówku <cstdio>.

printf: szablon i lista wartości

printf dostaje najpierw szablon — tekst w cudzysłowie z „dziurami” zaczynającymi się od % — a potem, po przecinkach, wartości, które mają wskoczyć w te dziury, po kolei:

printf.cpp
#include <cstdio>
using namespace std;

int main() {
    int a = 2, b = 3;
    double cena = 4.5;
    printf("%d + %d = %d\n", a, b, a + b);   // trzy dziury, trzy wartości
    printf("Cena: %.2f zl\n", cena);         // .2 — dwie cyfry po kropce
    printf("[%5d] [%-5d] [%05d]\n", 42, 42, 42);
    return 0;
}
▶ Wyjście programu
2 + 3 = 5 Cena: 4.50 zl [ 42] [42 ] [00042]
ZnacznikCo wstawiaOdpowiednik w cout
%dintcout << x
%lldlong longcout << x
%fdouble, zawsze 6 cyfr po kropcefixed << setprecision(6)
%.2fdouble z 2 cyframi po kropcefixed << setprecision(2)
%cjeden znak (char)cout << c
%5dint w polu szerokości 5, do prawejsetw(5)
%-5dto samo, ale do lewejleft << setw(5)
%05dszerokość 5, zera z przodusetfill('0') << setw(5)
%%sam znak procentucout << "%"

Ustawienia w printf nie są trwałe — każdy znacznik opisuje tylko swoją dziurę. Napisów typu string printf nie przyjmuje wprost (trzeba by pisać s.c_str()), więc teksty wygodniej wypisywać przez cout.

scanf: ten sam szablon, ale z &

scanf czyta według takiego samego szablonu. Różnica jest jedna, ale bardzo ważna: przed nazwą każdej zmiennej stoi &. To znaczy „adres zmiennej” — scanf musi wiedzieć, gdzie jest pudełko, żeby coś do niego włożyć. Za to w szablonie możesz od razu wpisać separatory:

scanf.cpp
int h, m;
scanf("%d:%d", &h, &m);          // wejście 14:35 — dwukropek we wzorcu
printf("%d minut\n", h * 60 + m);

double x;
scanf("%lf", &x);                // double czytamy przez %lf!
printf("%.3f\n", x);

long long duza;
scanf("%lld", &duza);
printf("%lld\n", duza * 2);
▶ Wejście
14:35 2.5 5000000000
▶ Wyjście
875 minut 2.500 10000000000
Trzy najczęstsze błędy ze scanf 1) Brak & przed zmienną — program się wysypie albo wczyta śmieci. 2) %d dla long long — trzeba %lld. 3) %f w scanf dla double — trzeba %lf (w printf działają oba). Kompilator często tylko ostrzega, a nie zatrzymuje programu, więc te błędy łatwo przegapić.
Pojedynczy znak w scanf %d przeskakuje spacje i entery tak jak cin >>, ale %c — nie: wczyta nawet spację. Żeby pominąć białe znaki przed znakiem, wstaw spację w szablonie: scanf(" %c", &c);.
Sprawdź się w głowie

Każdy znacznik w szablonie to jedna dziura na jedną wartość.

Co wypisze ten fragment?
printf("%d-%d\n", 7, 3);
Pokaż odpowiedź
7-3Pierwsza dziura dostaje 7, druga 3, a minus w szablonie to zwykły tekst.
A ten?
printf("[%04d]", 7);
Pokaż odpowiedź
[0007]Szerokość 4 i zera z przodu — jak setfill('0') z setw(4).
Co jest nie tak?
int n;
scanf("%d", n);
Pokaż odpowiedź
brak &Poprawnie: scanf("%d", &n);. Bez & scanf nie wie, gdzie jest zmienna.
Co wypisze ten fragment?
printf("%.1f%%\n", 37.54);
Pokaż odpowiedź
37.5%%.1f zaokrągla do jednej cyfry po kropce, a %% wypisuje sam znak procentu.

Dwie linijki, które przyspieszają program

Na olimpiadzie dane bywają ogromne — nawet milion liczb. Wtedy liczy się, jak szybko program je wczytuje. cin i cout są domyślnie „zsynchronizowane” z scanf i printf, żeby można je było bezpiecznie mieszać — a to kosztuje czas. Te dwie linijki na początku main wyłączają synchronizację i przyspieszają wczytywanie kilkukrotnie:

szablon_olimpijski.cpp
#include <bits/stdc++.h>    // cała biblioteka naraz — wygodne na zawodach
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);   // 1. cin/cout bez synchronizacji z scanf/printf
    cin.tie(nullptr);                   // 2. cin nie czeka, aż cout się opróżni

    int a, b;
    cin >> a >> b;
    cout << a + b << "\n";              // "\n", a nie endl
    return 0;
}
▶ Wejście
2 3
▶ Wyjście
5

#include <bits/stdc++.h> dołącza wszystkie nagłówki standardowe naraz (iostream, iomanip, string i wiele innych). To skrót kompilatora GCC, bardzo popularny na zawodach — w zwykłych programach lepiej wypisywać nagłówki pojedynczo.

ZasadaDlaczego
Po sync_with_stdio(false) nie mieszaj cin/cout z scanf/printfKażda para ma wtedy swój bufor i wyniki mogą się wypisać w złej kolejności.
Pisz "\n", a nie endlendl za każdym razem „opróżnia bufor”, czyli od razu wysyła tekst na ekran — przy milionie wierszy to bardzo wolne.
Wybierz jeden styl na cały programAlbo cin/cout z dwiema linijkami przyspieszenia, albo scanf/printf. Oba są wystarczająco szybkie.
Co dalej z dużymi danymi? Żeby wczytać milion liczb, potrzebna jest pętla — poznasz ją w lekcjach While loop i For loop. Szczegóły szybkiego wejścia i wyjścia, wczytywanie do końca danych i pliki opisuje lekcja Input i Output (+).
Sprawdź się w głowie

Trzy pytania o szybkie I/O.

Czy po tych linijkach wolno użyć printf?
ios_base::sync_with_stdio(false);
cin.tie(nullptr);
cout << "A";
printf("B");
Pokaż odpowiedź
niePo wyłączeniu synchronizacji cout i printf mają osobne bufory — „B” może się wypisać przed „A”. Trzymaj się jednego stylu.
Która linijka jest szybsza przy milionie wierszy?
cout << x << endl;
cout << x << "\n";
Pokaż odpowiedź
drugaNa ekranie wyglądają tak samo, ale endl za każdym razem opróżnia bufor, a "\n" tylko przechodzi do nowej linii.
Co dołącza ta linijka?
#include <bits/stdc++.h>
Pokaż odpowiedź
całą bibliotekęWszystkie standardowe nagłówki naraz — iostream, iomanip, string i resztę. To skrót kompilatora GCC.

Baza zadań: wejście i wyjście w praktyce

Znasz już wszystko, czego potrzeba, żeby wczytać dane w dowolnym formacie i wypisać wynik dokładnie tak, jak chce zadanie. Czas to sprawdzić. Zadania są ułożone od najłatwiejszego do najtrudniejszego: najpierw rozgrzewka, potem zadania średnie, a na końcu trudne — z północą w rozkładzie jazdy, strefami czasowymi, fakturą i wielkim finałem, w którym przydaje się wszystko naraz.

Przy każdym zadaniu widać, jakich zagadnień używa — także tych z poprzedniej lekcji, jak % czy long long. Jeśli coś brzmi obco, wróć do odpowiedniej części — mapa lekcji jest na górze strony.

Jak rozwiązywać zadania z formatowaniem 1) Przeczytaj opis wejścia i wypisz sobie zmienne z typami. 2) Popatrz na przykładowe wyjście znak po znaku: gdzie są spacje, zera, kropki i ile cyfr ma każda liczba. 3) Napisz program i uruchom go u siebie na przykładzie. 4) Porównaj wynik z przykładem — najlepiej zaznaczając kursorem, żeby zobaczyć spacje na końcach. 5) Wyślij. Wskazówka przy każdym zadaniu pomoże, gdy utkniesz.
średnie

Średnie · zadania 7–19

Łączysz kilka zagadnień i musisz chwilę pomyśleć nad wzorem.

7 Data w formacie ISOśrednie✓ zaliczone Przepisz datę 04.11.2026 na 2026-11-04 — z zerami. char jako separatorsetfill Rozwiąż 8 Rachunek z napiwkiemśrednie✓ zaliczone Trzy dania z cenami — suma, napiwek 10% i kwota do zapłaty. cindoublesetprecision(2) Rozwiąż 9 Stoperśrednie✓ zaliczone Dwa okrążenia MM:SS — łączny czas w formacie MM:SS. char jako separator/ i %setfill Rozwiąż 10 Ułamek i procentśrednie✓ zaliczone Ułamek a/b jako liczba z 4 cyframi po kropce i jako procent. char jako separatordoublesetprecision Rozwiąż 11 Uczeń i jego średniaśrednie✓ zaliczone Imię i nazwisko w jednym wierszu, cztery oceny w drugim → Imię Nazwisko: 4.25. getlinecinsetprecision Rozwiąż 12 Tabela wynikówśrednie✓ zaliczone Trzech graczy i ich punkty — równa tabelka z nagłówkiem. left/rightsetw Rozwiąż 13 Wiersz z arkuszaśrednie✓ zaliczone produkt,ilosc,cena — wczytaj getline do przecinka i policz wartość. getline(cin, s, ',')doublesetprecision Rozwiąż 14 Tempo bieguśrednie✓ zaliczone Metry i czas MM:SS → prędkość w m/s i w km/h. char jako separatordoublesetprecision Rozwiąż 15 Tablica wyników meczuśrednie✓ zaliczone Gospodarze 3:1 Goscie — wypisz to w ramce o stałej szerokości. char jako separatorsetwleft/right Rozwiąż 16 Pierwsza i ostatnia litera zdaniaśrednie✓ zaliczone Wczytaj całe zdanie i wypisz jego długość oraz pierwszy i ostatni znak. getlines[0].length() Rozwiąż 17 Zaokrąglona cenaśrednie✓ zaliczone Cena z czterema cyframi po kropce → do groszy i do pełnych złotych. fixedsetprecision(2)setprecision(0) Rozwiąż 18 Plan lekcjiśrednie✓ zaliczone Godziny jako liczby i nazwy przedmiotów → plan w formacie 08:00 | matematyka. setwsetfillcin Rozwiąż 19 Imię i nazwisko w ramceśrednie✓ zaliczone Wczytaj cały wiersz ze spacjami i otocz go ramką z gwiazdek. getlinestring(n, c).length() Rozwiąż

Częste błędy i dobre praktyki

📣
Żadnego „Podaj liczbę:”
W zadaniach ze sprawdzarką wypisujesz tylko wynik. Każde dodatkowe słowo, spacja czy pusty wiersz to „Wrong answer”.
🧵
cin >> czyta do spacji
cin >> s wczytuje jedno słowo. Do zdań, tytułów i imion z nazwiskiem użyj getline(cin, s).
↵
cin >> przed getline
Po cin >> n enter zostaje na taśmie. Przed getline wstaw cin.ignore(); albo pisz getline(cin >> ws, s);.
:
Separatory do char
Dwukropki, kropki i ukośniki w danych (12:30, 3/4) wczytuj do zmiennej typu char. Liczby wokół nich — do int, nie do double.
🎯
fixed razem z setprecision
Bez fixed precyzja oznacza liczbę wszystkich cyfr, a duże liczby wypiszą się w zapisie naukowym. Pisz zawsze parę: fixed << setprecision(k).
📏
setw działa raz
setw dotyczy tylko następnej wypisywanej rzeczy — powtarzaj go przed każdą liczbą. setfill, left i setprecision zostają na stałe.
0️⃣
Zera z przodu
Godzinę 09:05 wypiszesz przez setfill('0') << setw(2) albo printf("%02d:%02d", h, m). Przy wczytywaniu zera z przodu znikają same.
&
scanf potrzebuje &
scanf("%d", &n); — z & przed zmienną. Dla double %lf, dla long long %lld.
🔀
Jeden styl w programie
Po sync_with_stdio(false) nie mieszaj cout z printf — wyniki mogą się wypisać w złej kolejności.
⚡
"\n" zamiast endl
Oba przechodzą do nowej linii, ale endl dodatkowo opróżnia bufor, co przy dużym wyjściu wyraźnie spowalnia program.
🔍
Porównuj znak po znaku
Gdy sprawdzarka mówi „Wrong answer”, porównaj swoje wyjście z oczekiwanym: liczba spacji, kropka zamiast przecinka, wielkie litery, brakujące zero.
📋
Najpierw opis wejścia
Zanim napiszesz cin, wypisz z treści zadania listę danych w kolejności i z typami. Kolejność w cin musi być taka sama.

Co dalej?

Następna lekcja to If / Else: program w końcu zacznie podejmować decyzje i robić jedno albo drugie, zależnie od danych. A jeśli chcesz trenować z mentorami — dołącz do T-Olimpians.