C++ · Etap 3 · Lekcja 19

Input i Output (+) — dane jak na olimpiadzie

Umiesz już wczytać liczbę, słowo i cały wiersz, a wynik wypisać z dwoma miejscami po przecinku. W prawdziwych zadaniach dane bywają jednak sprytniejsze: nikt nie mówi, ile ich jest, w jednym wejściu czeka sto testów, wiersz zawiera nie wiadomo ile liczb, plansza nie ma spacji, a polecenia mają różną liczbę danych. W tej lekcji nauczysz się czytać każdy format wejścia i wypisywać wynik dokładnie tak, jak chce sprawdzarka — a na koniec zobaczysz, jak wczytać milion liczb w ułamku sekundy. Po każdej części czekają ćwiczenia ze sprawdzarką.

64 ćwiczenia w trakcie lekcji28 zadań w bazie na koniec92 ze sprawdzarką C++
Filmy z OKI

Wolisz obejrzeć?

Olimpijskie Koło Informatyczne nagrywa swoje zajęcia i udostępnia je za darmo. Poniżej 2 odcinki o tym temacie — dobre uzupełnienie, jeśli wolisz obejrzeć niż przeczytać.

Materiały Olimpijskiego Koła Informatycznego — kanał zewnętrzny. Kliknięcie odtwarza film tutaj, bez opuszczania strony.

Co już umiesz i czego się nauczysz

Ta lekcja zakłada, że przerobiłeś wszystkie poprzednie: Typy zmiennych, Input / Output, If / Else, While loop, For loop, Modulo, Tablice, String, Pair, Vector, Sortowanie, Max / Min, Zaokrąglanie, Silnia, Wartość bezwzględna, Złożoność czasowa i Zbiór.

Najważniejsza jest tu druga z nich — Input / Output. Stamtąd znasz taśmę wejścia: cin >> przeskakuje spacje i entery, czyta tyle znaków, ile pasuje do typu zmiennej, i nigdy się nie cofa. Znasz też separatory wczytywane do char (12:30), getline z pułapką po cin >> n, fixed i setprecision, setw i setfill, printf i scanf oraz dwie linijki przyspieszające. Wtedy nie znałeś jeszcze pętli, tablic, napisów, vectorów ani zbiorów. Teraz znasz — i z ich pomocą przeczytasz dane, z którymi poprzednia lekcja by sobie nie poradziła.

Wejście i wyjście to część każdego zadania. Zły format to najgłupszy sposób na stracenie punktów: program liczy dobrze, a sprawdzarka mówi „zła odpowiedź”, bo zabrakło spacji, wiersz się przesunął albo program przeczytał o jedną liczbę za dużo. Po tej lekcji takie błędy przestaną Ci się zdarzać. Uczymy się tak jak dotąd: przepisuj przykłady, rozpisuj taśmę na kartce, zanim klikniesz „Pokaż odpowiedź”, i rób ćwiczenia po każdej części.

CZĘŚĆ 01–02

Ile danych i ile testów

Liczba n, wartość kończąca, koniec danych, stan strumienia — a potem wiele testów w jednym wejściu.

CZĘŚĆ 03–04

Wypisywanie i znaki

Separatory, kolumny i tabele, a potem czytanie znak po znaku: cin.get, peek i plansze.

CZĘŚĆ 05–06

Wiersze i ich wnętrze

getline od środka, a potem rozbieranie wiersza: stringstream, separatory i liczby ukryte w tekście.

CZĘŚĆ 07–08

Polecenia i duże dane

Polecenia z różną liczbą danych, a na koniec bufor, sync_with_stdio, generatory, sumy kontrolne i pliki.

Jak sprawdzarka podaje dane i czyta wynik

W tej lekcji szczegóły formatu są najważniejsze, więc zacznijmy od tego, co dokładnie robi sprawdzarka.

Dane trafiają do programu jako jeden ciąg znaków — taśma. Twój program nie wie, że dane „przyszły w trzech wierszach”: widzi znaki, wśród których stoją znaki końca wiersza. W sprawdzarce na samym końcu danych nie ma dodatkowego entera, a przy pisaniu na klawiaturze — zwykle jest. Dobry program działa w obu przypadkach; w części 1 zobaczysz, jak to zapewnić.

Wynik sprawdzarka porównuje z oczekiwanym znak po znaku, ale wcześniej wybacza dwie drobnostki: usuwa spacje z końca każdego wiersza i puste wiersze z końca całego wyniku. Wszystko inne musi się zgadzać: spacje w środku i na początku wiersza, przecinki, wielkość liter, kolejność wierszy. Dlatego 1 2 3␣ przejdzie, a 1, 2, 3, — już nie.

Jak działa sprawdzarka Każde ćwiczenie otwiera się w sprawdzarce w nowej karcie. Wklejasz cały program, klikasz Wyślij, a sprawdzarka uruchamia go na kilku testach i porównuje wynik z oczekiwanym. Każdy test ma limit czasu (zwykle 1 sekundę). W części 8 dane są duże, a rozwiązanie „pętla w pętli” nie zdąży — tam liczy się już nie tylko format, ale i szybkość.

Mapa lekcji

Ile jest danych? n, znak końca i koniec danych

Zanim program przeczyta pierwszą liczbę, musi wiedzieć, kiedy przestać czytać. Każda treść zadania mówi to w sekcji „Wejście” — tylko na trzy różne sposoby. Weźmy proste zadanie: zsumuj liczby z wejścia. Oto te same cztery liczby podane w trzech formatach:

formatwejścieskąd program wie, kiedy skończyćpętla
A · liczba n na początku4↵10 20 30 40pierwsza liczba mówi, ile będzie pozostałychfor (int i = 0; i < n; i++)
B · wartość kończąca10 20 30 40 0umówiona wartość (tu 0) oznacza koniecwhile (cin >> x && x != 0)
C · do końca danych10 20 30 40czytamy, dopóki się dawhile (cin >> x)
format_a.cpp
int n;
cin >> n;
long long suma = 0;
for (int i = 0; i < n; i++) {
    int x;
    cin >> x;
    suma += x;
}
cout << suma << "\n";
▶ Wejście
4 10 20 30 40
▶ Wyjście
100
format_b.cpp
int x;
long long suma = 0;
while (cin >> x && x != 0) {
    suma += x;
}
cout << suma << "\n";
▶ Wejście
10 20 30 40 0
▶ Wyjście
100
format_c.cpp
int x;
long long suma = 0;
while (cin >> x) {
    suma += x;
}
cout << suma << "\n";
▶ Wejście
10 20 30 40
▶ Wyjście
100

Format A znasz od lekcji o pętli for — to najczęstszy format na olimpiadzie. Format B pojawił się w lekcji o pętli while. Format C widziałeś przy vectorze i zbiorze. W tej części zrozumiesz, dlaczego B i C działają — i jakie pułapki się w nich kryją.

Zwróć uwagę na prawy dolny program: liczby stoją w trzech wierszach, a wynik jest ten sam. cin >> przeskakuje spacje i entery tak samo, więc przy czytaniu liczb układ w wierszach nie ma znaczenia — to znasz z lekcji Input / Output.

cin >> x to pytanie: „udało się?”

Wyrażenie cin >> x robi dwie rzeczy. Najpierw próbuje wczytać liczbę do x. Potem zwraca sam strumień cin — a strumień postawiony w warunku (w if albo w while) odpowiada na pytanie: czy wszystkie dotychczasowe wczytania się udały? Dlatego można napisać tak:

czy_sie_udalo.cpp
int x;
if (cin >> x) cout << "Wczytano " << x << "\n";
else cout << "Nie ma liczby\n";
▶ Wejście 1
42
▶ Wyjście 1
Wczytano 42
▶ Wejście 2 — puste
▶ Wyjście 2
Nie ma liczby
▶ Wejście 3
kot
▶ Wyjście 3
Nie ma liczby

Wczytanie nie udaje się w dwóch sytuacjach:

1. Taśma się skończyła. cin >> przeskoczył białe znaki i nie znalazł już nic do czytania. Tak jest w wejściu 2 — i tak kończy się każda pętla while (cin >> x): po ostatniej liczbie przychodzi jeszcze jeden obrót, w którym wczytanie się nie udaje, i warunek staje się fałszywy.

2. Na taśmie stoi coś, co nie pasuje do typu. W wejściu 3 stoi słowo „kot”, a x jest liczbą. Tę sytuację omówimy za chwilę dokładniej, bo ma ważny skutek uboczny.

Zobacz to w ruchu. Ramka poniżej wykonuje pętlę while (cin >> x) obrót po obrocie na wejściu 4 8↵15. Klikaj Krok i patrz na kursor (pomarańczowa kreska), na zmienną x i na stan strumienia. W czwartym obrocie wczytanie się nie uda — strumień dostanie flagi eof (koniec danych) i fail (nieudane wczytanie), a x zostanie bez zmian.

while (cin >> x) — obrót po obrocie
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Prześledźmy: ile razy obróci się while (cin >> x)?

obróttaśma przedco zrobiło cin >> xxwarunek
14␣8↵15wczytało 4, stanęło na spacji4prawda — wchodzimy
2␣8↵15przeskoczyło spację, wczytało 88prawda — wchodzimy
3↵15przeskoczyło enter, wczytało 15, doszło do końca danych15prawda — wchodzimy
4(pusta)nic nie wczytało: eof i fail15fałsz — koniec pętli

Pętla obróciła się trzy razy z danymi, a czwarte sprawdzenie warunku ją zakończyło. Ważne: w czwartym obrocie nie wchodzimy do środka pętli, więc stara wartość x (15) nie zostanie policzona drugi raz. Tak działa każda pętla, w której wczytanie stoi w warunku.

Wartość kończąca: najpierw wczytaj, potem sprawdź

do_zera.cpp
int x, ile = 0;
long long suma = 0;
while (cin >> x && x != 0) {
    ile++;
    suma += x;
}
cout << ile << " " << suma << "\n";
▶ Wejście
5 7 9 0 100 200
▶ Wyjście
3 21

Warunek cin >> x && x != 0 czyta się od lewej: najpierw wczytaj liczbę, a dopiero potem sprawdź, czy to nie zero. Operator && sprawdza prawą stronę tylko wtedy, gdy lewa jest prawdziwa — więc gdy danych zabraknie, nikt nie porówna śmieci z zerem.

Liczby 100 i 200 stoją za zerem. Program ich nie czyta i nie musi: po wyjściu z pętli po prostu wypisuje wynik. Nieprzeczytane dane na taśmie nikomu nie przeszkadzają — sprawdzarka patrzy tylko na to, co program wypisał.

zero_policzone.cpp
int x = -1, ile = 0;
while (x != 0) {
    cin >> x;
    ile++;
}
cout << ile << "\n";   // ile było liczb przed zerem?
▶ Wejście
5 7 9 0
▶ Wyjście
4

A tak wygląda klasyczny błąd: warunek sprawdza x, zanim w ogóle cokolwiek wczytamy (dlatego trzeba było wymyślić start x = -1), a wczytanie stoi w środku pętli. Gdy przychodzi zero, licznik zdąży się jeszcze zwiększyć — i program mówi, że liczb było 4, a były 3.

Ten sam kłopot ma każda pętla, w której najpierw sprawdzamy, potem czytamy. Rozwiązanie jest zawsze to samo: wczytanie przenieś do warunku, tak jak w programie wyżej.

Para kończąca i słowo kończące

para_0_0.cpp
int x, y, ile = 0;
while (cin >> x >> y && !(x == 0 && y == 0)) {
    ile++;
    cout << "(" << x << ", " << y << ")\n";
}
cout << "Punktow: " << ile << "\n";
▶ Wejście
3 4 0 5 -2 0 0 0
▶ Wyjście
(3, 4) (0, 5) (-2, 0) Punktow: 3
slowo_koniec.cpp
string s;
vector<string> lista;
while (cin >> s && s != "KONIEC") {
    lista.push_back(s);
}
cout << lista.size() << ": ";
for (string w : lista) cout << w << " ";
cout << "\n";
▶ Wejście
Ala Ola KONIECZNIE Ela KONIEC Iga
▶ Wyjście
4: Ala Ola KONIECZNIE Ela

Gdy koniec oznacza para liczb, warunek końca to obie liczby naraz: x == 0 && y == 0. W pętli potrzebujemy zaprzeczenia — „dopóki to nie jest para 0 0” — czyli !(x == 0 && y == 0). Częsty błąd to x != 0 && y != 0: zatrzyma pętlę już na punkcie (0, 5), który przecież jest zwykłym punktem na osi.

Gdy koniec oznacza słowo, porównujemy całe napisy przez !=. Słowo KONIECZNIE to inne słowo niż KONIEC, więc nie kończy danych — porównanie napisów sprawdza każdą literę, a nie tylko początek.

Pary, trójki, słowa — do końca danych

rekordy_do_konca.cpp
string imie, najlepszy;
int punkty, rekord = -1;
while (cin >> imie >> punkty) {
    if (punkty > rekord) {
        rekord = punkty;
        najlepszy = imie;
    }
}
cout << najlepszy << " " << rekord << "\n";
▶ Wejście
Ola 17 Bartek 25 Zuzia 25 Kuba 3
▶ Wyjście
Bartek 25

W warunku może stać kilka wczytań naraz: cin >> imie >> punkty. Warunek jest prawdziwy tylko wtedy, gdy udały się wszystkie — czyli gdy przeczytaliśmy cały rekord. Tak czyta się dane „wiersz za wierszem, do końca”, gdy każdy wiersz ma stałą liczbę kawałków.

Pętla nie wie nic o wierszach — po prostu czyta imię, potem liczbę, potem imię… Gdyby dane były porozrzucane inaczej (kilka rekordów w jednym wierszu), program działałby tak samo.

Gdy na taśmie stoi coś innego niż liczba

litera_zamiast_liczby.cpp
int a = 7, b = 7, c = 7;
cin >> a;
cin >> b;   // na taśmie stoi litera
cin >> c;
cout << a << " " << b << " " << c << "\n";
if (cin.fail()) cout << "strumien zepsuty\n";
▶ Wejście
12 abc 5
▶ Wyjście
12 0 7 strumien zepsuty

Pierwsze wczytanie się udaje: a = 12. Drugie trafia na literę a ze słowa „abc”. To nie cyfra, więc wczytanie się nie udaje — i dzieją się trzy rzeczy:

1. b dostaje wartość 0 (tak działa C++ od wersji z 2011 roku).

2. Strumień przechodzi w stan fail — sprawdzisz to przez cin.fail().

3. Litera zostaje na taśmie. A ponieważ strumień jest „zepsuty”, każde następne cin >> nic nie robi — dlatego c zostało równe 7, choć na taśmie czeka liczba 5.

clear.cpp
long long x, suma = 0;
while (cin >> x) suma += x;
cin.clear();          // naprawiamy strumień
string slowo;
cin >> slowo;         // litera wciąż czeka na taśmie
cout << suma << " " << slowo << "\n";
▶ Wejście
10 20 30 koniec
▶ Wyjście
60 koniec

Strumień da się „naprawić”: cin.clear() kasuje flagi błędu. Taśma się przy tym nie zmienia — słowo, o które potknęła się pętla, wciąż czeka i możemy je wczytać do string.

To się przydaje, gdy dane składają się z liczb, a po nich stoi słowo — i nie wiemy, ile jest liczb. Pętla while (cin >> x) zatrzyma się dokładnie na pierwszym kawałku, który nie jest liczbą.

Prześledź to w ramce: najpierw cin >> a, potem nieudane cin >> b, potem cin.clear(), słowo i liczba. Spróbuj też własnych danych — na przykład liczby 3000000000, która nie mieści się w int: wczytanie też się nie uda, a zmienna dostanie największą wartość int, czyli 2147483647.

litera w miejscu liczby i cin.clear()
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Pułapka: while (!cin.eof())

W internecie często można spotkać taki sposób czytania do końca danych: „dopóki nie koniec pliku — czytaj”. Wygląda rozsądnie, ale ma podstępny błąd.

eof_zle.cpp
int x, ile = 0;
long long suma = 0;
while (!cin.eof()) {
    cin >> x;
    ile++;
    suma += x;
}
cout << ile << " " << suma << "\n";
▶ Wejście 1 (na końcu danych stoi enter ↵)
1 2 3
▶ Wyjście 1
4 9
▶ Wejście 2 — bez entera na końcu
1 2 3
▶ Wyjście 2
3 6

Flaga eof zapala się dopiero wtedy, gdy program spróbuje czytać za końcem danych. Po wczytaniu trójki z wejścia 1 na taśmie zostaje jeszcze enter:

Flaga eof jeszcze się nie zapaliła, więc pętla robi czwarty obrót. cin >> x przeskakuje enter, nie znajduje liczby i się nie udaje — ale x zostaje równe 3 i trójka zostaje policzona drugi raz. Na klawiaturze i w plikach dane prawie zawsze kończą się enterem, więc ten błąd wychodzi bardzo często.

Rada jest prosta: wczytanie zawsze w warunku pętli — while (cin >> x). Wtedy obrót wykonuje się tylko po udanym wczytaniu, niezależnie od enterów na końcu.

Zapamiętaj Trzy formaty: liczba n na początku (for), wartość kończąca (while (cin >> x && x != 0)) i do końca danych (while (cin >> x)). cin >> x w warunku znaczy „czy się udało?”. Nie udaje się na końcu danych (eof i fail, zmienna bez zmian) i na znaku, który nie pasuje do typu (fail, liczba dostaje 0, znak zostaje na taśmie). Zepsuty strumień nic nie czyta, dopóki nie wywołasz cin.clear(). Wczytanie stawiaj w warunku, nie w środku pętli — i nigdy while (!cin.eof()).
Sprawdź się w głowie

Najpierw rozpisz taśmę na kartce i przejdź pętlę obrót po obrocie — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
int x, s = 0;
while (cin >> x) s += x;
cout << s;
Wejście: 1 2↵3
Pokaż odpowiedź
6Pętla czyta do końca danych — enter między 2 a 3 niczego nie zmienia. Trzy udane obroty, czwarte wczytanie kończy pętlę.
Co wypisze ten fragment?
int x, ile = 0;
while (cin >> x && x != 0) ile++;
cout << ile;
Wejście: 5 0 7 0
Pokaż odpowiedź
1Pętla zatrzymuje się na pierwszym zerze. Liczby 7 i 0 za nim nie są nawet czytane.
Co wypisze ten fragment?
int a, b, ile = 0;
while (cin >> a >> b && !(a == 0 && b == 0)) ile++;
cout << ile;
Wejście: 0 5↵5 0↵0 0↵1 1
Pokaż odpowiedź
2Pary (0, 5) i (5, 0) mają tylko jedno zero — to zwykłe dane. Dopiero (0, 0) kończy pętlę, więc para (1, 1) nie jest czytana.
Co wypisze ten fragment?
int x = 5;
cin >> x;
cout << x;
Wejście: kot
Pokaż odpowiedź
0Wczytanie liczby trafiło na literę, więc się nie udało — a nieudane wczytanie liczby ustawia ją na 0.
Co wypisze ten fragment?
int x = 5;
cin >> x;
cin >> x;
cout << x;
Wejście: kot 8
Pokaż odpowiedź
0Pierwsze wczytanie się nie udaje: x = 0 i strumień jest zepsuty. Drugie nawet nie próbuje czytać — x zostaje 0, choć na taśmie czeka „kot 8”.
Co wypisze ten fragment?
int a = 1, b = 2;
cin >> a >> b;
cout << a << " " << b;
Wejście: 7
Pokaż odpowiedź
7 2Na taśmie jest tylko jedna liczba. Wczytanie b trafia na koniec danych — i wtedy zmienna zostaje bez zmian (inaczej niż przy literze, gdzie dostaje 0).
Co wypisze ten fragment?
string s;
int ile = 0;
while (cin >> s && s != "KONIEC") ile++;
cout << ile;
Wejście: ala KONIECZNIE KONIEC kot
Pokaż odpowiedź
2Słowa ala i KONIECZNIE są zwykłymi słowami — dopiero dokładnie KONIEC kończy pętlę.
Co wypisze ten fragment?
int x;
long long s = 0;
while (cin >> x) s += x;
cin.clear();
string w;
cin >> w;
cout << s << w;
Wejście: 1 2 x 3
Pokaż odpowiedź
3xPętla sumuje 1 i 2, a potyka się o x. Po cin.clear() litera x wciąż czeka na taśmie i trafia do w. Liczba 3 nie zostaje przeczytana.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

1.1 Suma do końca danychłatwe✓ zaliczone Liczb jest nie wiadomo ile — czytaj, dopóki się da. Wypisz, ile ich było i jaka jest ich suma. while (cin >> x)koniec danychlong long Rozwiąż 1.2 Aż do zerałatwe✓ zaliczone Dane kończą się zerem, a za nim stoją jeszcze stare liczby. Policz zakupy przed zerem i ich sumę. wartość kończącacin >> x && x != 0reszta danych zostaje Rozwiąż 1.3 Lista gości do słowa KONIECłatwe✓ zaliczone Wczytuj imiona, aż trafisz na KONIEC. Wypisz gości od ostatniego do pierwszego. while (cin >> s && s != "KONIEC")vector<string>od końca Rozwiąż 1.4 Koszyk w sklepiełatwe✓ zaliczone Pary „cena ilość” aż do końca danych. Ile pozycji, ile sztuk i ile do zapłaty — w złotych z groszami. while (cin >> a >> b)groszesetw i setfill Rozwiąż 1.5 Punkty do pary 0 0średnie✓ zaliczone Punkty kończą się parą 0 0 — ale punkt (0, 5) jeszcze nie jest końcem. Znajdź najdalszy od lądowiska. para kończącax == 0 && y == 0odległość |x| + |y| Rozwiąż 1.6 Ostatnie dwie liczbyśrednie✓ zaliczone Czytaj do końca danych, a potem wypisz przedostatnią i ostatnią liczbę. Bez tablicy — wystarczą dwie zmienne. koniec danychprzesuwanie zmiennychbez tablicy Rozwiąż 1.7 Liczby, a potem hasłośrednie✓ zaliczone Najpierw liczby, potem jedno słowo. cin >> x potknie się o literę — napraw strumień przez cin.clear() i przeczytaj słowo. strumień w stanie błęducin.clear()słowo po liczbach Rozwiąż 1.8 Trzy formaty w jednym wejściuśrednie✓ zaliczone Trzy części danych: z liczbą n na początku, z zerem na końcu i do końca danych. Każda część ma swoją sumę. n na początkuwartość kończącado końca danych Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Wiele testów w jednym wejściu

Na wielu zawodach jedno uruchomienie programu sprawdza od razu wiele testów. Na początku wejścia stoi liczba testów t, a za nią kolejne testy — każdy w tym samym formacie. Program musi rozwiązać je wszystkie po kolei i dla każdego wypisać odpowiedź. Weźmy zadanie: „dla każdego testu podaj sumę jego liczb”. Wejście wygląda tak:

Pierwsza liczba (3) mówi, ile jest testów. Każdy test to liczba n i n liczb pod nią. Kolory pokazują, gdzie kończy się jeden test, a zaczyna następny — sam program tych kolorów nie widzi, widzi tylko taśmę.
wiele_testow.cpp
int t;
cin >> t;
while (t--) {
    int n;
    cin >> n;
    long long suma = 0;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        suma += x;
    }
    cout << suma << "\n";
}
▶ Wejście
3 4 3 9 -2 7 2 -8 -3 1 5
▶ Wyjście
17 -11 5

To szkielet, który zobaczysz w tysiącach rozwiązań. Zewnętrzna pętla przechodzi po testach, a w jej środku stoi zwykły program „dla jednego testu” — dokładnie taki, jaki napisałbyś, gdyby test był tylko jeden.

Zapis while (t--) to skrót: najpierw sprawdza, czy t jest różne od zera, a dopiero potem zmniejsza t o jeden. Pętla obróci się więc dokładnie t razy. Jeśli wolisz, napisz zwykłe for (int k = 0; k < t; k++) — działa tak samo.

sprawdzeniet przed sprawdzeniemwarunek (t != 0)t po sprawdzeniu
13prawda — test 12
22prawda — test 21
31prawda — test 30
40fałsz — koniec−1

Wszystko, co dotyczy testu, twórz w środku pętli

suma_przed_petla.cpp
int t;
cin >> t;
long long suma = 0;      // BŁĄD: przed pętlą po testach
while (t--) {
    int n;
    cin >> n;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        suma += x;
    }
    cout << suma << "\n";
}
▶ Wejście
3 4 3 9 -2 7 2 -8 -3 1 5
▶ Wyjście
17 6 11

Ten program różni się od poprzedniego jedną linijką: suma powstaje przed pętlą po testach. Pierwszy test wychodzi dobrze (17), ale drugi zaczyna liczyć od 17 zamiast od zera: 17 − 8 − 3 = 6. Trzeci — od 6.

To najczęstszy błąd w zadaniach z wieloma testami, a do tego zdradliwy: przykład z treści często ma jeden test i wtedy wszystko wygląda dobrze. Zasada jest prosta: każda zmienna, która opisuje jeden test — suma, licznik, rekord, flaga, vector, zbiór — powstaje w środku pętli po testach. Wtedy w każdym teście zaczyna od nowa sama.

rzecz w teściegdzie ją utworzyćczym zacząć
suma, licznikw środku pętli po testach0
największy, najmniejszyw środku pętli po testachpierwszą liczbą testu albo LLONG_MIN / LLONG_MAX
flaga „znaleziono”w środku pętli po testachfalse
vector, set, multisetw środku pętli po testachpusty (albo clear() na początku testu)
wielka tablica globalnapoza main — razpo teście wyzeruj tylko to, czego test użył (o tym za chwilę)
zbior_w_tescie.cpp
int t;
cin >> t;
while (t--) {
    int n;
    cin >> n;
    set<int> s;          // nowy, pusty zbiór w każdym teście
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        s.insert(x);
    }
    cout << s.size() << "\n";
}
▶ Wejście
2 5 1 2 2 3 1 3 7 7 7
▶ Wyjście
3 1

Z kontenerami jest tak samo. Zbiór utworzony w środku pętli jest pusty na początku każdego testu. Gdyby powstał przed pętlą, drugi test zobaczyłby jeszcze liczby 1, 2 i 3 z pierwszego i wypisałby 4 zamiast 1.

Jeśli z jakiegoś powodu kontener musi istnieć poza pętlą, wyczyść go na początku każdego testu: s.clear(); albo v.clear();.

Doczytaj cały test — nawet gdy znasz już odpowiedź

Zadanie: w każdym teście są liczby n i k, a pod nimi n liczb. Czy k jest wśród nich? Kusi, żeby po znalezieniu k przerwać pętlę przez break — przecież odpowiedź już znamy. Zobacz, co się wtedy stanie:

break_zle.cpp
int t;
cin >> t;
while (t--) {
    int n, k;
    cin >> n >> k;
    string wynik = "NIE";
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        if (x == k) {
            wynik = "TAK";
            break;      // BŁĄD: reszta testu zostaje na taśmie
        }
    }
    cout << wynik << "\n";
}
▶ Wejście
2 4 7 1 7 3 9 2 5 5 6
▶ Wyjście
TAK NIE
break_dobrze.cpp
int t;
cin >> t;
while (t--) {
    int n, k;
    cin >> n >> k;
    string wynik = "NIE";
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        if (x == k) wynik = "TAK";   // bez break
    }
    cout << wynik << "\n";
}
▶ Wejście
2 4 7 1 7 3 9 2 5 5 6
▶ Wyjście
TAK TAK

W lewym programie pierwszy test kończy się po liczbie 7 — a liczby 3 i 9 zostają na taśmie. Drugi test zaczyna więc czytać od nich: bierze n = 3 i k = 9, a potem trzy liczby 2, 5, 5. Dziewiątki wśród nich nie ma, więc wypisuje NIE. Od tego miejsca wszystko jest przesunięte, a przy większej liczbie testów program zwykle kończy się bałaganem albo czeka na dane, których nie ma.

Zasada: każdy test czytamy do końca. Odpowiedź zapamiętaj w zmiennej i wypisz po pętli wczytującej. Jeśli koniecznie chcesz przerwać liczenie, przerwij liczenie — ale nie czytanie.

Numer testu i format wyniku

case_k.cpp
int t;
cin >> t;
for (int k = 1; k <= t; k++) {
    int a, b;
    cin >> a >> b;
    cout << "Case #" << k << ": " << a * b << "\n";
}
▶ Wejście
3 2 3 10 10 0 7
▶ Wyjście
Case #1: 6 Case #2: 100 Case #3: 0
pusty_wiersz_miedzy.cpp
int t;
cin >> t;
for (int k = 1; k <= t; k++) {
    int n;
    cin >> n;
    if (k > 1) cout << "\n";   // pusty wiersz PRZED testem 2, 3, …
    for (int i = 1; i <= n; i++) cout << string(i, '*') << "\n";
}
▶ Wejście
2 3 2
▶ Wyjście
* ** *** * **

Wiele zawodów wymaga, żeby wynik każdego testu zaczynał się od jego numeru, np. Case #1: . Numer daje pętla for liczona od 1. Pilnuj każdego znaku: wielka litera C, spacja przed krzyżykiem, dwukropek i spacja po nim.

Inne zadania każą oddzielać wyniki testów pustym wierszem — między testami, nie po każdym. Najprościej wypisać pusty wiersz przed każdym testem oprócz pierwszego (if (k > 1)). Pilnowanie, który test jest ostatni, jest trudniejsze i łatwiej się w nim pomylić.

Testy bez liczby t: do zera albo do końca danych

testy_do_zera.cpp
int n, nr = 0;
while (cin >> n && n != 0) {
    nr++;
    int mx = INT_MIN;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        mx = max(mx, x);
    }
    cout << "Test " << nr << ": " << mx << "\n";
}
▶ Wejście
3 4 1 9 2 -5 -2 0
▶ Wyjście
Test 1: 9 Test 2: -2

Czasem liczby testów nie ma, a dane kończą się umówionym testem (tu: n = 0) albo po prostu końcem danych. To te same formaty co w części 1 — tylko że pętla czyta nie pojedyncze liczby, ale nagłówki testów: while (cin >> n && n != 0) albo while (cin >> n).

Numer testu liczymy wtedy sami — zmienną nr, zwiększaną na początku każdego obrotu.

Wielka tablica i tysiące testów

Pod treścią zadań z wieloma testami często stoi ograniczenie w rodzaju: t ≤ 10⁴, n ≤ 10⁵, suma n we wszystkich testach ≤ 10⁵. To ostatnie zdanie jest bardzo ważne: mówi, że testów może być dużo, ale wszystkie razem mają niewiele liczb. Program, który w każdym teście robi tyle pracy, ile test ma liczb, zdąży bez problemu. Program, który w każdym teście robi coś dużego „na zapas”, nie zdąży.

Typowy przykład: liczniki w globalnej tablicy int ile[1000001]. Wyzerowanie jej przed każdym testem to milion operacji razy 10⁴ testów — 10¹⁰ operacji, około stu sekund. Zamiast tego wyzeruj po teście tylko te pola, które test zmienił:

czysc_tylko_uzyte.cpp
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int ile[1000001];   // globalna: na start same zera

int main() {
    int t;
    cin >> t;
    while (t--) {
        int n;
        cin >> n;
        vector<int> a(n);
        bool powtorka = false;
        for (int &x : a) {
            cin >> x;
            if (ile[x] > 0) powtorka = true;
            ile[x]++;
        }
        cout << (powtorka ? "TAK" : "NIE") << "\n";
        for (int x : a) ile[x] = 0;   // sprzątamy tylko to, czego użyliśmy
    }
    return 0;
}
▶ Wejście
3 3 5 1 5 2 1 2 4 7 8 9 7
▶ Wyjście
TAK NIE TAK

Program sprawdza, czy w teście jakaś liczba się powtarza. Liczby testu zapisuje w vectorze — dzięki temu po teście wie, które pola tablicy ile zmienił, i zeruje tylko je. Sprzątanie kosztuje tyle samo co wczytanie, więc cały program robi pracę proporcjonalną do sumy n, a nie do t · 1 000 000.

Bez sprzątania drugi test zobaczyłby jeszcze ile[1] = 1 z pierwszego testu i wypisałby TAK. Inny dobry sposób to kontener tworzony w teście (zbiór albo posortowany vector) — wtedy sprzątać nie trzeba wcale.

Zapamiętaj Szkielet: int t; cin >> t; while (t--) { … } albo for (int k = 1; k <= t; k++), gdy potrzebny jest numer testu. Wszystko, co dotyczy jednego testu, twórz w środku pętli. Każdy test czytaj do końca — break w pętli wczytującej przesuwa kolejne testy. Pusty wiersz między testami wypisuj przed każdym testem oprócz pierwszego. Wielkie globalne tablice zeruj tylko tam, gdzie test ich użył.
Sprawdź się w głowie

Rozpisz na kartce, które liczby z taśmy trafiają do którego testu — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
int t = 3;
while (t--) cout << t << " ";
Pokaż odpowiedź
2 1 0W warunku sprawdzane jest stare t (3, 2, 1), ale do środka pętli wchodzimy już ze zmniejszonym: 2, 1, 0.
Co wypisze ten fragment?
int t = 3, ile = 0;
while (t--) ile++;
cout << ile << " " << t;
Pokaż odpowiedź
3 -1Pętla obraca się trzy razy. Ostatnie sprawdzenie (t = 0) też zmniejsza t — dlatego po pętli t jest równe −1.
Co wypisze ten fragment?
int t, s = 0;
cin >> t;
while (t--) {
    int n;
    cin >> n;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        int x;
        cin >> x;
        s += x;
    }
    cout << s << " ";
}
Wejście: 2↵1 5↵2 1 1
Pokaż odpowiedź
5 7Suma powstała przed pętlą po testach, więc drugi test dolicza swoje 1 + 1 do 5 z pierwszego. Poprawnie byłoby „5 2”.
Co wypisze ten fragment?
int t;
cin >> t;
for (int k = 1; k <= t; k++) {
    int x;
    cin >> x;
    cout << "Case #" << k << ": " << x * x << "\n";
}
Wejście: 2↵4↵9
Pokaż odpowiedź
Case #1: 16 Case #2: 81Numer testu to licznik pętli for, liczony od 1.
Każdy test to n i n liczb. Program chce wypisać pierwszą liczbę każdego testu. Co wypisze?
int t;
cin >> t;
while (t--) {
    int n, x;
    cin >> n >> x;
    cout << x << " ";
}
Wejście: 2↵3 7 8 9↵1 5
Pokaż odpowiedź
7 9Program czyta z każdego testu tylko dwie liczby. Po pierwszym teście na taśmie zostają 8 i 9 — drugi test bierze więc n = 8 i x = 9. Poprawnie byłoby „7 5”.
Co wypisze ten fragment?
int n;
while (cin >> n && n != 0) cout << n * n << " ";
Wejście: 2 3 0 4
Pokaż odpowiedź
4 9Pętla kończy się na zerze — czwórka za nim nie jest czytana.
Co wypisze ten fragment?
int t;
cin >> t;
vector<int> v;
while (t--) {
    int x;
    cin >> x;
    v.push_back(x);
    cout << v.size() << " ";
}
Wejście: 3 5 6 7
Pokaż odpowiedź
1 2 3vector powstał przed pętlą po testach, więc rośnie przez wszystkie testy. Gdyby powstawał w środku pętli, każdy test wypisałby 1.
Co wypisze ten fragment?
int t = 3;
for (int k = 1; k <= t; k++) {
    if (k > 1) cout << "\n";
    cout << "test " << k << "\n";
}
Pokaż odpowiedź
test 1 test 2 test 3Pusty wiersz pojawia się tylko między testami: przed drugim i przed trzecim. Po ostatnim teście nie ma pustego wiersza.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

2.1 Wiele testów: a + błatwe✓ zaliczone Pierwsza liczba mówi, ile jest testów. Dla każdego wypisz sumę dwóch ogromnych liczb w osobnym wierszu. int t; cin >> t;while (t--)long long Rozwiąż 2.2 Najlepszy wynik w każdym teściełatwe✓ zaliczone W każdym teście n wyników. Wypisz najlepszy — i pamiętaj, żeby rekord zaczynał się od nowa w każdym teście. zmienne w środku pętlireset co testliczby ujemne Rozwiąż 2.3 Case #kłatwe✓ zaliczone Wynik każdego testu w formacie „Case #k: wynik”, jak na wielu zawodach. Numer testu liczysz sam. for (int k = 1; k <= t; k++)format wynikunumer testu Rozwiąż 2.4 Czy jest w tym teście?średnie✓ zaliczone W każdym teście szukasz liczby k. Znalazłeś wcześnie? I tak doczytaj resztę testu — inaczej następny test się rozjedzie. doczytaj cały testbreak a wczytywaniepierwsze wystąpienie Rozwiąż 2.5 Testy aż do zeraśrednie✓ zaliczone Liczba testów nie jest podana — test z n = 0 kończy dane. W każdym teście policz różne wartości. while (cin >> n && n != 0)set w środku pętliile różnych Rozwiąż 2.6 Czy to permutacja?średnie✓ zaliczone W każdym teście sprawdź, czy n liczb to dokładnie 1, 2, …, n w jakiejś kolejności. Tablica „czy było” — nowa w każdym teście. vector<bool> w teścieczy byłoTAK / NIE Rozwiąż 2.7 Pusty wiersz między testamiśrednie✓ zaliczone Wyniki testów oddziela pusty wiersz — ale nie przed pierwszym i nie po ostatnim. Słowa każdego testu alfabetycznie. separator między testamiif (k > 1)sort Rozwiąż 2.8 Najczęstsza w każdym teścietrudne✓ zaliczone Tysiące krótkich testów, liczby do 10 milionów. Licz w globalnej tablicy — ale czyść tylko to, czego test użył. globalna tablica licznikówczyść tylko użytezłożoność Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Wypisywanie z głową — separatory, kolumny i tabele

Wynik programu to też dane — tylko że czyta je sprawdzarka, a ona jest bardzo dokładna. Przypomnijmy z wprowadzenia: na końcu każdego wiersza spacje są wybaczane, puste wiersze na końcu wyniku też. Cała reszta musi się zgadzać co do znaku. Spójrz na dwa wyniki, w których spacje zaznaczyliśmy kropkami:

Spacja na końcu wiersza — sprawdzarka ją usunie przed porównaniem. Ten wynik przejdzie, jeśli oczekiwano 1 2 3.
Przecinek na końcu to zwykły znak. Jeśli oczekiwano 1, 2, 3 — ten wynik jest zły.

Dlatego przy spacjach można sobie pozwolić na trochę niedbałości, ale przy każdym innym separatorze — nie. W tej części nauczysz się wypisywać listy, wiersze po k elementów, równe kolumny i tabele tak, żeby zgadzał się każdy znak.

Separator między elementami — trzy sposoby

separatory.cpp
vector<int> v = {3, 1, 4, 1, 5};
int n = v.size();
// sposób 1: separator przed każdym oprócz pierwszego
for (int i = 0; i < n; i++) {
    if (i > 0) cout << ", ";
    cout << v[i];
}
cout << "\n";
// sposób 2: pierwszy osobno, reszta z separatorem
cout << v[0];
for (int i = 1; i < n; i++) cout << ", " << v[i];
cout << "\n";
// sposób 3: po elemencie separator albo koniec wiersza
for (int i = 0; i < n; i++) cout << v[i] << (i + 1 < n ? ", " : "\n");
▶ Wyjście
3, 1, 4, 1, 5 3, 1, 4, 1, 5 3, 1, 4, 1, 5

Separator stoi między elementami, więc jest go o jeden mniej niż elementów. Trzeba więc jakoś „pominąć” jedno miejsce — pierwsze albo ostatnie.

Sposób 1 (separator przed elementem, oprócz pierwszego) jest najbezpieczniejszy: działa też dla pustej listy i nie wymaga znajomości długości. Polecamy go jako domyślny.

Sposób 2 jest krótki, ale wysypie się na pustym vectorze — v[0] nie istnieje.

Sposób 3 używa operatora ?: z lekcji o if: po każdym elemencie wypisuje albo separator, albo koniec wiersza. Wymaga znajomości długości.

separator_zbior.cpp
set<string> s = {"pies", "kot", "chomik"};
bool pierwszy = true;
for (string w : s) {
    if (!pierwszy) cout << ", ";
    cout << w;
    pierwszy = false;
}
cout << "\n";
▶ Wyjście
chomik, kot, pies

Zbiór nie ma indeksów, więc warunek i > 0 odpada. Zamiast niego flaga pierwszy: na starcie true, po wypisaniu pierwszego elementu — false. To ten sam sposób 1, tylko bez numerów.

Listy w nawiasach i pusta lista

lista_w_nawiasach.cpp
int n;
cin >> n;
vector<int> v(n);
for (int &x : v) cin >> x;
cout << "[";
for (int i = 0; i < n; i++) {
    if (i > 0) cout << ", ";
    cout << v[i];
}
cout << "]\n";
▶ Wejście 1
3 7 -2 10
▶ Wyjście 1
[7, -2, 10]
▶ Wejście 2
0
▶ Wyjście 2
[]

Nawias otwierający przed pętlą, zamykający po niej, a w środku — sposób 1. Dla pustej listy pętla nie wykona się ani razu i zostanie dokładnie [], bez żadnego przypadku specjalnego.

Ten sam schemat da zbiory w klamrach {1, 2, 3}, pary w nawiasach (3, 4) albo listy po średniku.

k elementów w wierszu

po_k_w_wierszu.cpp
int n = 7, k = 3;
for (int i = 0; i < n; i++) {
    cout << i + 1;
    if ((i + 1) % k == 0) cout << "\n";   // pełny wiersz
    else cout << " ";
}
if (n % k != 0) cout << "\n";   // ostatni, niepełny wiersz
▶ Wyjście
1 2 3 4 5 6 7

Po każdym elemencie pytamy: czy to już k-ty element w tym wierszu? Element o indeksie i jest (i + 1)-ty od początku, więc wiersz kończy się, gdy (i + 1) % k == 0. W pozostałych przypadkach stawiamy spację.

Uwaga na ostatni wiersz. Gdy n nie dzieli się przez k, ostatni wiersz jest niepełny i nikt nie postawił po nim końca wiersza — robimy to po pętli. (Spacja po siódemce nie przeszkadza: sprawdzarka usuwa spacje z końca wiersza.)

Równe kolumny: szerokość wzięta z danych

Z lekcji Input / Output znasz setw(k) — pole o szerokości k znaków, w którym liczba jest dosunięta do prawej (albo do lewej po left). Tam szerokość była znana z góry. W prawdziwych tabelach zależy od danych: kolumna musi być tak szeroka jak najdłuższy wpis. Najpierw więc wczytujemy wszystko i liczymy szerokość, a dopiero potem wypisujemy.

kolumny.cpp
vector<string> imie = {"Ola", "Bartek", "Zuzanna"};
vector<int> pkt = {100, 7, 85};
int w = 0;
for (string s : imie) w = max(w, (int)s.size());
for (int i = 0; i < 3; i++) {
    cout << left << setw(w) << imie[i] << " | ";
    cout << right << setw(3) << pkt[i] << "\n";
}
▶ Wyjście
Ola | 100 Bartek | 7 Zuzanna | 85
To samo z widocznymi spacjami. Imiona dostają pole szerokości 7 (Zuzanna) dosunięte do lewej, punkty — pole szerokości 3 dosunięte do prawej. Kreski stoją w kolumnie 9.

Szerokość liczymy w pętli: (int)s.size() dla napisów, a dla liczb — to_string(x).size(). Rzutowanie na int jest potrzebne, bo max chce dwóch liczb tego samego typu, a size() zwraca typ bez znaku.

Pamiętaj z lekcji Input / Output: left i right działają do odwołania, a setw — tylko na najbliższą wypisywaną rzecz.

Linie, nagłówki i tabela

tabela.cpp
vector<string> miasto = {"Krakow", "Hel", "Nowy Sacz"};
vector<int> mieszk = {804000, 3400, 83000};
int w1 = 6, w2 = 10;          // szerokości nagłówków
for (int i = 0; i < 3; i++) {
    w1 = max(w1, (int)miasto[i].size());
    w2 = max(w2, (int)to_string(mieszk[i]).size());
}
cout << left << setw(w1) << "Miasto" << " | " << right << setw(w2) << "Mieszkancy" << "\n";
cout << string(w1, '-') << "-+-" << string(w2, '-') << "\n";
for (int i = 0; i < 3; i++) {
    cout << left << setw(w1) << miasto[i] << " | " << right << setw(w2) << mieszk[i] << "\n";
}
▶ Wyjście
Miasto | Mieszkancy ----------+----------- Krakow | 804000 Hel | 3400 Nowy Sacz | 83000

Do szerokości kolumny wlicza się też nagłówek — dlatego zaczynamy od długości napisów „Miasto” (6) i „Mieszkancy” (10), a potem sprawdzamy wpisy.

Linię pod nagłówkiem budujemy z kawałków: string(w1, '-') to w1 myślników. Na skrzyżowaniu z kreską pionową stawiamy -+-, żeby linia miała dokładnie tę samą długość co wiersze z napisem | .

Ta sama sztuczka zrobi ramkę z gwiazdek, linię z równości pod rachunkiem albo podkreślenie tytułu.

setfill: kropki zamiast spacji — i pułapka trwałości

spis_tresci.cpp
int W = 20;
cout << left << setfill('.') << setw(W - 2) << "Wstep" << right << setw(2) << 1 << "\n";
cout << left << setw(W - 2) << "Petle" << right << setw(2) << 15 << "\n";
cout << setfill(' ');            // przywracamy spacje!
cout << setw(5) << 42 << "\n";
▶ Wyjście
Wstep..............1 Petle.............15 42

setfill('.') mówi, czym wypełniać puste miejsca w polu setw. Tytuł dostaje pole szerokości 18 dosunięte do lewej — kropki dopełniają je z prawej. Numer strony dostaje pole szerokości 2 dosunięte do prawej. Razem dokładnie 20 znaków. Zauważ, że przed jedynką też stoi kropka: pole numeru ma 2 znaki, a jedynka zajmuje jeden.

Pułapka: setfill jest trwały, tak jak left i fixed. Gdyby nie przedostatnia linijka, liczba 42 wyszłaby jako ...42. Po skończonej tabelce przywróć spacje: setfill(' '). Prostszy sposób na kropki to string(k, '.') — on niczego nie przestawia na stałe.

Liczby z przecinkiem w kolumnie

ceny_w_kolumnie.cpp
vector<double> ceny = {3.5, 12.99, 120, 0.4};
cout << fixed << setprecision(2);
for (double c : ceny) cout << setw(8) << c << " zl\n";
▶ Wyjście
3.50 zl 12.99 zl 120.00 zl 0.40 zl

fixed i setprecision(2) ustawiamy raz, przed pętlą — są trwałe. setw(8) stoi przed każdą liczbą, bo działa tylko na najbliższą. Kropki dziesiętne ustawiają się w jednej kolumnie, bo wszystkie liczby mają tyle samo cyfr po kropce.

Szerokość pola obejmuje wszystkie znaki liczby: cyfry, kropkę i ewentualny minus.

Wiersz budowany w napisie — na przykład wyśrodkowany

srodek.cpp
vector<string> w = {"Zaproszenie", "na", "urodziny Oli"};
int d = 0;
for (string s : w) d = max(d, (int)s.size());
cout << string(d + 4, '*') << "\n";
for (string s : w) {
    int k = d - s.size();                 // wolne miejsca
    string linia = "* " + string(k / 2, ' ') + s + string(k - k / 2, ' ') + " *";
    cout << linia << "\n";
}
cout << string(d + 4, '*') << "\n";
▶ Wyjście
**************** * Zaproszenie * * na * * urodziny Oli * ****************

Czasem łatwiej najpierw zbudować cały wiersz w napisie, a potem wypisać go jednym cout. Tu wyśrodkowujemy tekst w ramce: jeśli zostaje k wolnych miejsc, z lewej stawiamy k / 2 spacji, a z prawej resztę, k - k / 2. Przy nieparzystym k prawa strona dostaje o jedną spację więcej — tak jak przy „Zaproszenie”.

Zbudowany wiersz można też sprawdzić (linia.size()), odwrócić albo zapamiętać w vectorze — a w części 8 zobaczysz, że wypisywanie dużych kawałków naraz jest też szybsze.

Zapamiętaj Spacje na końcu wiersza są wybaczane, inne znaki — nie. Separator stawiaj przed każdym elementem oprócz pierwszego (if (i > 0) albo flaga pierwszy). k w wierszu: (i + 1) % k == 0 i osobno ostatni wiersz. Szerokość kolumny = najdłuższy wpis razem z nagłówkiem; najpierw licz, potem wypisuj. setw działa na jedną rzecz, a left, right, setfill, fixed i setprecision — do odwołania.
Sprawdź się w głowie

Najpierw zapisz wynik na kartce w kratkę — każda spacja w osobnej kratce — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
vector<int> v = {4, 5, 6};
for (int i = 0; i < 3; i++) {
    if (i > 0) cout << "-";
    cout << v[i];
}
Pokaż odpowiedź
4-5-6Myślnik stoi przed drugim i trzecim elementem — razem dwa myślniki między trzema liczbami.
Co wypisze ten fragment?
cout << setw(4) << 7 << "|" << 12 << "|";
Pokaż odpowiedź
7|12|setw(4) działa tylko na siódemkę. Dwunastka jest wypisana zwyczajnie, bez dopełniania.
Co wypisze ten fragment?
cout << setfill('*') << setw(5) << 42 << "\n";
cout << setw(3) << 7;
Pokaż odpowiedź
***42 **7setfill jest trwały: w drugim wierszu pole też dopełniają gwiazdki, choć nikt tego nie powtórzył.
Co wypisze ten fragment?
cout << left << setw(5) << "ab" << "|";
Pokaż odpowiedź
ab |Pole ma 5 znaków, napis 2 — po left trzy spacje stoją z prawej, tuż przed kreską.
Co wypisze ten fragment?
for (int i = 0; i < 5; i++) {
    cout << i;
    if ((i + 1) % 2 == 0) cout << "\n";
    else cout << " ";
}
Pokaż odpowiedź
0 1 2 3 4Wiersz kończy się po drugim i czwartym elemencie. Po czwórce stoi jeszcze spacja, ale sprawdzarka usuwa spacje z końca wiersza.
Co wypisze ten fragment?
string s = "kot";
int w = 7;
int k = w - s.size();
cout << "[" << string(k / 2, ' ') << s << string(k - k / 2, ' ') << "]";
Pokaż odpowiedź
[ kot ]Wolnych miejsc jest 7 − 3 = 4: dwa z lewej i dwa z prawej.
Co wypisze ten fragment?
cout << fixed << setprecision(1) << setw(6) << 3.14159 << "|";
Pokaż odpowiedź
3.1|Po zaokrągleniu do jednej cyfry po kropce zostaje 3.1 — trzy znaki. Pole ma 6, więc z lewej stoją trzy spacje.
Co wypisze ten fragment?
int x = -45;
cout << setw(to_string(x).size() + 2) << x << "|";
Pokaż odpowiedź
-45|Napis „-45” ma 3 znaki (minus też się liczy), więc pole ma szerokość 5.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

3.1 Lista po przecinkułatwe✓ zaliczone Wypisz liczby oddzielone przecinkiem i spacją — bez przecinka na końcu. separatorif (i > 0)bez końcowego przecinka Rozwiąż 3.2 Lista w nawiasach kwadratowychłatwe✓ zaliczone Wypisz liczby od końca w formacie [7, -2, 10]. Pusta lista to []. format [a, b, c]pusta listaod końca Rozwiąż 3.3 Po k w wierszułatwe✓ zaliczone Rozłóż n liczb na wiersze po k sztuk. Ostatni wiersz może być krótszy. (i + 1) % k == 0koniec wierszaostatni wiersz Rozwiąż 3.4 Spacje co trzy cyfryśrednie✓ zaliczone Duże liczby czyta się łatwiej z odstępami: 1 234 567. Wstaw spację co trzy cyfry, licząc od prawej. liczba jako napisgrupy od prawejminus Rozwiąż 3.5 Kolumna dosunięta do prawejśrednie✓ zaliczone Liczby jedna pod drugą tak, żeby ostatnie cyfry stały równo. Szerokość kolumny = długość najdłuższej liczby. setw(w)szerokość z danychto_string Rozwiąż 3.6 Równa tabliczka mnożeniaśrednie✓ zaliczone Tabliczka n × n, w której wszystkie kolumny mają tę samą szerokość: tyle znaków, ile cyfr ma n · n, plus jeden. setwpętla w pętliszerokość z n · n Rozwiąż 3.7 Spis treści z kropkamiśrednie✓ zaliczone Tytuł z lewej, numer strony z prawej, kropki pomiędzy — każdy wiersz ma dokładnie W znaków. setfill('.')leftstring(k, '.') Rozwiąż 3.8 Tabela z ramkątrudne✓ zaliczone Tabela wyników z ramką z +, - i |. Szerokość każdej kolumny zależy od najdłuższego wpisu — trzeba ją najpierw policzyć. szerokości kolumnleft i rightstring(k, '-') Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Znak po znaku — cin.get, peek i plansze

Do tej pory czytaliśmy taśmę „kawałkami”: liczba, słowo, liczba. Czasem jednak trzeba zejść niżej i czytać ją znak po znaku — gdy liczy się każda spacja, gdy liczba jest sklejona z literą, gdy plansza nie ma odstępów albo gdy dopiero pierwszy znak mówi, co stoi dalej. Do tego służą trzy narzędzia: cin >> c, cin.get(c) i cin.peek().

cin >> c przeskakuje, cin.get(c) — nie

trzy_znaki_cin.cpp
char a, b, c;
cin >> a >> b >> c;
cout << "[" << a << "][" << b << "][" << c << "]\n";
▶ Wejście
x y z
▶ Wyjście
[x][y][z]
trzy_znaki_get.cpp
char a, b, c;
cin.get(a);
cin.get(b);
cin.get(c);
cout << "[" << a << "][" << b << "][" << c << "]\n";
▶ Wejście
x y z
▶ Wyjście
[x][ ][y]

Ten sam program, to samo wejście — a inny wynik. cin >> c najpierw przeskakuje białe znaki (spacje, entery, tabulatory), a potem bierze jeden znak. Dlatego dostaje x, y i z. cin.get(c) bierze dokładnie następny znak taśmy, cokolwiek to jest — także spację i enter. Dlatego drugi znak to spacja.

Przeklikaj to w ramce: najpierw cin >> a, a potem trzy razy cin.get. Ostatni z nich weźmie enter — w ramce zmienna pokaże go jako '\n'.

cin >> c kontra cin.get(c)
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Cały tekst znak po znaku: while (cin.get(c))

statystyka.cpp
char c;
int litery = 0, spacje = 0, entery = 0;
while (cin.get(c)) {
    if (isalpha(c)) litery++;
    else if (c == ' ') spacje++;
    else if (c == '\n') entery++;
}
cout << litery << " " << spacje << " " << entery << "\n";
▶ Wejście
Ala ma kota
▶ Wyjście
9 1 1

cin.get(c) też zwraca strumień, więc może stać w warunku pętli — tak jak cin >> x. Pętla przeczyta cały tekst, znak po znaku, aż do końca danych.

Uwaga na liczenie wierszy. Entery są między wierszami, a po ostatnim wierszu enter może być albo nie: w sprawdzarce go nie ma, na klawiaturze zwykle jest. Dlatego tekst „Ala ma↵kota” ma dwa wiersze, ale tylko jeden enter. Wiersze lepiej liczyć przez getline — w części 5.

Plansza bez spacji

plansza_napisy.cpp
int n, m;
cin >> n >> m;
vector<string> g(n);
for (auto &w : g) cin >> w;
int ile = 0;
for (int i = 0; i < n; i++)
    for (int j = 0; j < m; j++)
        if (g[i][j] == '#') ile++;
cout << ile << "\n";
▶ Wejście
3 4 #..# .##. ....
▶ Wyjście
4
plansza_znaki.cpp
int n, m;
cin >> n >> m;
char t[100][100];
for (int i = 0; i < n; i++)
    for (int j = 0; j < m; j++) cin >> t[i][j];
for (int j = 0; j < m; j++) cout << t[n - 1][j];
cout << "\n";
▶ Wejście
3 4 #..# .##. .#.#
▶ Wyjście
.#.#

Plansze w zadaniach to zwykle wiersze znaków bez spacji: #..#. Są dwa wygodne sposoby. Lewy: każdy wiersz to jedno „słowo”, więc cin >> w wczyta go w całości do napisu, a g[i][j] to znak w wierszu i, kolumnie j. Prawy: znak po znaku do tablicy char — cin >> t[i][j] sam przeskoczy entery na końcach wierszy.

Oba sposoby działają tylko dlatego, że na planszy nie ma spacji. Gdyby puste pole było spacją, cin >> by ją przeskoczył i plansza by się rozjechała — wtedy wiersze czyta się przez getline (część 5).

Cyfry olbrzyma

cyfry_olbrzyma.cpp
char c;
int suma = 0, ile = 0;
while (cin >> c) {
    suma += c - '0';
    ile++;
}
cout << ile << " cyfr, suma " << suma << "\n";
▶ Wejście
98765432109876543210
▶ Wyjście
20 cyfr, suma 90

Liczba z 20 cyframi nie zmieści się w long long. Ale jeśli interesują nas tylko jej cyfry, nie trzeba jej w ogóle zamieniać na liczbę: czytamy ją znak po znaku do zmiennej char.

Znak cyfry to nie to samo co jej wartość: znak '7' ma kod 55. Ale kody cyfr stoją po kolei, więc c - '0' daje wartość: '7' - '0' to 55 − 48 = 7. Znasz to z lekcji o napisach.

Liczba sklejona z literą

rozkoduj.cpp
int k;
char c;
while (cin >> k >> c) cout << string(k, c);
cout << "\n";
▶ Wejście
3a2b10c
▶ Wyjście
aaabbcccccccccc

Na taśmie stoi 3a2b10c — bez żadnych spacji. A mimo to cin >> k >> c rozbiera to bezbłędnie. Dlaczego? cin >> k czyta cyfry i zatrzymuje się na pierwszym znaku, który nie pasuje do liczby — na literze a. Litera zostaje na taśmie, a cin >> c ją bierze. Potem znowu liczba, znowu litera…

Ta sama zasada rozbiera „12kg”, „5zl” albo „3x+7” — wystarczy wiedzieć, w jakiej kolejności stoją kawałki.

Zajrzyj, zanim weźmiesz: cin.peek()

peek.cpp
long long suma = 0;
int slowa = 0;
while (cin >> ws && cin.peek() != EOF) {
    if (isdigit(cin.peek())) {
        long long x;
        cin >> x;
        suma += x;
    } else {
        string s;
        cin >> s;
        slowa++;
    }
}
cout << suma << " " << slowa << "\n";
▶ Wejście
Ala 12 ma 30 kotow
▶ Wyjście
42 3

Czasem dopiero pierwszy znak mówi, do czego czytać: liczba czy słowo? cin.peek() podgląda następny znak taśmy, ale go nie zabiera — kursor zostaje w miejscu i zwykłe cin >> przeczyta potem cały kawałek.

Dwa szczegóły. Po pierwsze, peek nie przeskakuje białych znaków — dlatego najpierw cin >> ws, które przeskakuje spacje i entery (i nic więcej nie robi). Po drugie, na końcu danych peek zwraca specjalną wartość EOF (równą −1) — tak pętla wie, kiedy skończyć.

cin >> ws i cin.peek() — podejrzyj, potem weź
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Znak po znaku z pamięcią: gdzie zaczyna się słowo?

slowa_znakami.cpp
char c;
bool wSlowie = false;
int slowa = 0;
while (cin.get(c)) {
    if (c == ' ' || c == '\n') {
        wSlowie = false;
    } else {
        if (!wSlowie) slowa++;   // tu zaczyna się nowe słowo
        wSlowie = true;
    }
}
cout << slowa << "\n";
▶ Wejście
Ala ma kota i psa
▶ Wyjście
5

Czytając znak po znaku, często trzeba pamiętać, co było przed chwilą. Tu flaga wSlowie mówi, czy poprzedni znak należał do słowa. Słowo zaczyna się tam, gdzie po białym znaku (albo na samym początku) przychodzi zwykły znak — i tylko wtedy zwiększamy licznik. Dzięki temu kilka spacji pod rząd ani puste wiersze nie psują wyniku.

Na tej samej zasadzie działa ściskanie wielu spacji do jednej, szukanie najdłuższej serii czy składanie liczb ukrytych w tekście (zobaczysz je w części 6).

Zapamiętaj cin >> c przeskakuje białe znaki i bierze jeden znak. cin.get(c) bierze dokładnie następny znak — także spację i '\n'; while (cin.get(c)) czyta cały tekst. Plansze bez spacji: cin >> wiersz albo cin >> t[i][j]. Cyfra to c - '0'. cin >> liczba zatrzymuje się na pierwszym znaku, który do liczby nie pasuje. cin.peek() podgląda bez zabierania (na końcu danych: EOF), a cin >> ws przeskakuje białe znaki.
Sprawdź się w głowie

Rozpisz taśmę z widocznymi spacjami i enterami (␣, ↵) i przesuwaj kursor znak po znaku — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
char a, b;
cin >> a >> b;
cout << a << b;
Wejście: x y
Pokaż odpowiedź
xycin >> b przeskakuje spację i bierze y.
Co wypisze ten fragment?
char a, b;
cin.get(a);
cin.get(b);
cout << "[" << a << b << "]";
Wejście: x y
Pokaż odpowiedź
[x ]cin.get nie przeskakuje spacji — drugim znakiem taśmy jest właśnie spacja.
Co wypisze ten fragment?
char c;
int ile = 0;
while (cin.get(c)) ile++;
cout << ile;
Wejście: ab↵cd
Pokaż odpowiedź
5a, b, enter, c, d — enter też jest znakiem. (Na końcu danych entera tu nie ma.)
Co wypisze ten fragment?
char c;
int ile = 0;
while (cin >> c) ile++;
cout << ile;
Wejście: ab↵cd
Pokaż odpowiedź
4cin >> c przeskakuje enter, więc liczy tylko litery.
Co wypisze ten fragment?
int k;
char c;
cin >> k >> c;
cout << k * 2 << c;
Wejście: 12kg
Pokaż odpowiedź
24kcin >> k zatrzymuje się na literze k, a cin >> c ją bierze. Litera g zostaje na taśmie.
Co wypisze ten fragment?
cin >> ws;
char z = cin.peek();
int x;
cin >> x;
cout << z << x;
Wejście: 45
Pokaż odpowiedź
445peek podgląda czwórkę, ale jej nie zabiera — dlatego cin >> x czyta całe 45. Wynik to znak 4, a zaraz za nim liczba 45.
Co wypisze ten fragment?
char c;
cin >> c;
cout << c - '0' + 1;
Wejście: 7
Pokaż odpowiedź
8c - '0' zamienia znak cyfry na jej wartość (7), a wynik działania jest liczbą.
Co wypisze ten fragment?
vector<string> g(2);
for (auto &w : g) cin >> w;
cout << g[1][0] << g[0][1];
Wejście: ab↵cd
Pokaż odpowiedź
cbg[1] to drugi wiersz „cd”, więc g[1][0] = c. g[0][1] to druga litera pierwszego wiersza — b.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

4.1 Statystyka znakówłatwe✓ zaliczone Przeczytaj cały tekst znak po znaku — razem ze spacjami. Policz litery, cyfry, spacje i inne znaki. cin.get(c)while (cin.get(c))isalpha i isdigit Rozwiąż 4.2 Gwiazdki w wierszach i kolumnachłatwe✓ zaliczone Mapa nieba z kropek i gwiazdek. Ile gwiazdek jest w każdym wierszu, a ile w każdej kolumnie? plansza jako napisyg[i][j]wiersze i kolumny Rozwiąż 4.3 Cyfry olbrzymałatwe✓ zaliczone Liczba ma do 90 000 cyfr — nie zmieści się w żadnym typie. Czytaj ją znak po znaku i licz cyfry. cin >> c w pętlic - '0'tablica liczników Rozwiąż 4.4 Saperśrednie✓ zaliczone Plansza z minami. Zamień każde puste pole na liczbę min wokół niego — w ośmiu kierunkach. plansza znakówosiem sąsiadówbrzegi planszy Rozwiąż 4.5 Rozkoduj skrótśrednie✓ zaliczone Zapis 3a2b10c znaczy aaabbcccccccccc. cin >> liczba zatrzyma się na literze, a cin >> znak ją weźmie. cin >> k >> cliczba sklejona z literąstring(k, c) Rozwiąż 4.6 Liczba czy słowo?średnie✓ zaliczone Liczby i słowa przemieszane. Zajrzyj na następny znak przez cin.peek(), zanim zdecydujesz, do czego wczytać. cin.peek()cin >> wsisdigit Rozwiąż 4.7 Ściśnij odstępyśrednie✓ zaliczone Tekst z wieloma spacjami pod rząd. Zostaw jedną spację między słowami, usuń spacje na brzegach wierszy — wiersze zostają. cin.get(c)zaległa spacjawiersze zostają Rozwiąż 4.8 Klamry w kodzietrudne✓ zaliczone Kod pełen nawiasów ( [ {. Czy są dobrze sparowane i jak głęboko sięgają? Czytaj znak po znaku i trzymaj stos otwartych. cin.get(c)stos na vectorzewiersz i kolumna błędu Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Całe wiersze — getline od środka

getline znasz z lekcji Input / Output: wczytuje cały wiersz razem ze spacjami. Teraz zajrzymy do środka — bo prawie wszystkie kłopoty z getline biorą się z jednego znaku: entera. Kto rozumie, co dzieje się z enterem, ten nie ma z getline żadnych kłopotów. (Tej części dotyczą też oba filmy z Olimpijskiego Koła Informatycznego na górze strony.)

getline zabiera enter — ale go nie oddaje

dwa_wiersze.cpp
string a, b;
getline(cin, a);
getline(cin, b);
cout << a.size() << " " << b.size() << "\n";
cout << "[" << a << "]\n";
▶ Wejście
Ala ma kota Ola
▶ Wyjście
11 3 [Ala ma kota]

getline(cin, s) czyta znaki aż do entera. Sam enter zjada (zdejmuje z taśmy), ale nie wkłada do napisu. Dlatego pierwszy wiersz ma 11 znaków (razem ze spacjami), a nawiasy zamykają się tuż za „kota” — bez żadnego entera w środku.

Drugi getline zaczyna więc czytać od „O”, a nie od entera. Ostatni wiersz nie musi kończyć się enterem: getline weźmie wtedy wszystko do końca danych.

getline — wiersz po wierszu
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Trzeci getline w ramce nie ma już czego czytać — wczytanie się nie udaje, tak samo jak cin >> x na końcu danych. Właśnie dlatego getline może stać w warunku pętli.

Wszystkie wiersze do końca: while (getline(cin, s))

numeruj.cpp
string s;
int nr = 0;
while (getline(cin, s)) {
    nr++;
    if (s.empty()) cout << nr << ": (pusty)\n";
    else cout << nr << ": " << s << "\n";
}
▶ Wejście
Ala ma kota Ola ma psa
▶ Wyjście
1: Ala ma kota 2: (pusty) 3: Ola ma psa

Pusty wiersz to dla getline zwykły wiersz — z zerem znaków. getline zjada jego enter i zwraca pusty napis, a wczytanie się udaje. Pętla kończy się dopiero wtedy, gdy wierszy naprawdę zabraknie.

To ważna różnica w stosunku do cin >>, który puste wiersze po prostu przeskakuje. Jeśli w zadaniu pusty wiersz coś znaczy (koniec akapitu, uczeń bez ocen, przerwa między sekcjami), czytaj wiersze przez getline.

Największa pułapka: cin >> n, a potem getline

Znasz ją z lekcji Input / Output, ale wraca tak często, że warto ją zobaczyć jeszcze raz — tym razem w pętli. Zadanie: najpierw liczba n, a potem n zdań do ponumerowania.

bez_ignore.cpp
int n;
cin >> n;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    string s;
    getline(cin, s);
    cout << i << ". " << s << "\n";
}
▶ Wejście
2 Ala ma kota Ola ma psa
▶ Wyjście
1. 2. Ala ma kota
z_ignore.cpp
int n;
cin >> n;
cin.ignore();        // wyrzuć enter po liczbie
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    string s;
    getline(cin, s);
    cout << i << ". " << s << "\n";
}
▶ Wejście
2 Ala ma kota Ola ma psa
▶ Wyjście
1. Ala ma kota 2. Ola ma psa

cin >> n czyta cyfry i zatrzymuje się przed enterem — enter zostaje na taśmie. Pierwszy getline widzi go od razu, więc zwraca pusty wiersz i zjada enter. Drugi getline czyta „Ala ma kota”, a ostatnie zdanie w ogóle nie zostaje przeczytane. Przeklikaj to w ramce:

cin >> n zostawia enter na taśmie
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Są trzy sposoby, żeby się pozbyć tego entera — i każdy ma swoje „ale”:

sposóbco wyrzucakiedy zawodzi
cin.ignore();dokładnie jeden znakgdy po liczbie stoją jeszcze spacje — wyrzuci spację, a enter zostanie
cin.ignore(numeric_limits<streamsize>::max(), '\n');resztę wiersza razem z enterempraktycznie nigdy — to najpewniejszy sposób
getline(cin >> ws, s);wszystkie białe znaki przed wierszemgdy wiersz zaczyna się spacjami (zje je) albo gdy pusty wiersz coś znaczy (przeskoczy go)
spacje_po_liczbie.cpp
int n;
cin >> n;
cin.ignore();
string s;
getline(cin, s);
cout << "[" << s << "]\n";
▶ Wejście
5 Ala
▶ Wyjście
[ ]
ignore_do_entera.cpp
int n;
cin >> n;
cin.ignore(numeric_limits<streamsize>::max(), '\n');
string s;
getline(cin, s);
cout << "[" << s << "]\n";
▶ Wejście
5 Ala
▶ Wyjście
[Ala]

W lewym wejściu za piątką stoją dwie spacje (nie widać ich, ale są). cin.ignore() wyrzuca tylko pierwszą z nich, więc getline zwraca jedną spację. Prawy program wyrzuca wszystko aż do entera włącznie — numeric_limits<streamsize>::max() znaczy „ile się da”. Na zawodach dane są zwykle porządne i cin.ignore() wystarcza, ale ten długi zapis warto znać.

Przeplatanie: wiersz tekstu, wiersz liczb

tytul_i_rok.cpp
int n;
cin >> n;
for (int i = 0; i < n; i++) {
    string tytul;
    int rok;
    getline(cin >> ws, tytul);
    cin >> rok;
    cout << rok << ": " << tytul << "\n";
}
▶ Wejście
2 Pan Tadeusz 1834 W pustyni i w puszczy 1911
▶ Wyjście
1834: Pan Tadeusz 1911: W pustyni i w puszczy

Gdy wiersze z tekstem i wiersze z liczbami idą na zmianę, enter zostaje na taśmie po każdej liczbie — nie tylko po pierwszej. Dlatego cin >> ws stoi przed każdym getline, w środku pętli.

Zapis getline(cin >> ws, tytul) to skrót: najpierw cin >> ws przeskakuje białe znaki, a potem getline czyta wiersz. Tytuły nie zaczynają się spacjami, więc to, że ws zjada spacje z początku wiersza, tu nie przeszkadza.

getline do wybranego znaku

sredniki.cpp
string imie, miasto;
int pkt;
while (getline(cin >> ws, imie, ';')) {
    getline(cin, miasto, ';');
    cin >> pkt;
    cout << imie << " z miasta " << miasto << ": " << pkt << "\n";
}
▶ Wejście
Anna Lis;Nowy Sacz;15 Jan Nowak;Gdansk;9
▶ Wyjście
Anna Lis z miasta Nowy Sacz: 15 Jan Nowak z miasta Gdansk: 9

Trzeci argument getline to znak, na którym ma się zatrzymać — zamiast entera. getline(cin, s, ';') czyta do średnika i zjada średnik. Tak rozbierzesz dane, w których pola są oddzielone średnikami albo przecinkami, a same pola zawierają spacje („Nowy Sacz”).

Uwaga: ostatnie pole w wierszu nie kończy się średnikiem, tylko enterem. Dlatego punkty czytamy zwykłym cin >> pkt, a przed następnym imieniem przeskakujemy enter przez cin >> ws. Gdyby i ostatnie pole czytać do średnika, wpadłby do niego cały następny wiersz — zobacz w ramce:

getline do średnika — i pułapka ostatniego pola
taśma wejścia
zmienne
stan strumienia
Wpisz własne dane
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

Spacje na początku wiersza się liczą

wciecia.cpp
string s;
while (getline(cin, s)) {
    int k = 0;
    while (k < (int)s.size() && s[k] == ' ') k++;
    cout << k << " " << s.substr(k) << "\n";
}
▶ Wejście
if (x > 0) { y++; }
▶ Wyjście
0 if (x > 0) { 4 y++; 0 }

getline oddaje wiersz dokładnie taki, jaki był — razem ze spacjami na początku. To jedyny sposób, żeby zobaczyć wcięcia: cin >> by je przeskoczył, a cin >> ws by je zjadł.

Pętla while liczy spacje od lewej, a s.substr(k) to reszta wiersza bez nich. Warunek k < (int)s.size() chroni przed wyjściem poza napis, gdy wiersz składa się z samych spacji.

Wiersze w vectorze

wiersze_od_konca.cpp
vector<string> w;
string s;
while (getline(cin, s)) w.push_back(s);
for (int i = (int)w.size() - 1; i >= 0; i--) cout << w[i] << "\n";
▶ Wejście
pierwszy drugi wiersz trzeci
▶ Wyjście
trzeci drugi wiersz pierwszy

Gdy trzeba wrócić do wcześniejszych wierszy (wypisać od końca, znaleźć najdłuższy, policzyć szerokość ramki), zapisz je w vector<string>. Każdy wiersz to jeden element, a w[i][j] to j-ty znak i-tego wiersza — prawie jak plansza.

Rzutowanie (int)w.size() - 1 jest ważne: gdyby vector był pusty, w.size() - 1 bez rzutowania dałoby ogromną liczbę (to typ bez znaku — pamiętasz z lekcji o zbiorze).

Zapamiętaj getline(cin, s) czyta do entera, zjada go i nie wkłada do napisu. while (getline(cin, s)) czyta wszystkie wiersze — pusty wiersz to pusty napis, a nie koniec. Po cin >> n enter zostaje na taśmie: wyrzuć go przez cin.ignore() (jeden znak), cin.ignore(numeric_limits<streamsize>::max(), '\n') (do entera) albo czytaj getline(cin >> ws, s) (zjada też spacje na początku i puste wiersze). getline(cin, s, ';') czyta do średnika — ostatnie pole wiersza kończy się enterem.
Sprawdź się w głowie

Zaznacz na taśmie każdy enter (↵) i pilnuj, kto go zjada — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
string a, b;
getline(cin, a);
getline(cin, b);
cout << a.size() + b.size();
Wejście: ab cd↵x
Pokaż odpowiedź
6Pierwszy wiersz ma 5 znaków (spacja też), drugi — 1. Enter nie trafia do żadnego z napisów.
Co wypisze ten fragment?
int n;
string s;
cin >> n;
getline(cin, s);
cout << "[" << s << "]";
Wejście: 5↵Ala
Pokaż odpowiedź
[]Po cin >> n na taśmie stoi enter, więc getline od razu kończy wiersz i zwraca pusty napis.
Co wypisze ten fragment?
int n;
string s;
cin >> n;
getline(cin >> ws, s);
cout << "[" << s << "]";
Wejście: 5↵ Ala
Pokaż odpowiedź
[Ala]ws przeskakuje enter, ale też trzy spacje na początku drugiego wiersza — są stracone.
Co wypisze ten fragment?
string s;
int ile = 0;
while (getline(cin, s)) ile++;
cout << ile;
Wejście: a↵↵b
Pokaż odpowiedź
3Pusty wiersz w środku jest zwykłym wierszem dla getline.
Co wypisze ten fragment?
string a, b;
getline(cin, a, ',');
getline(cin, b);
cout << b << a;
Wejście: x,y z
Pokaż odpowiedź
y zxPierwszy getline czyta do przecinka (a = "x"), drugi — resztę wiersza razem ze spacją (b = "y z").
Co wypisze ten fragment?
string s;
getline(cin, s, ';');
getline(cin, s, ';');
cout << "[" << s << "]";
Wejście: a;b↵c;d
Pokaż odpowiedź
[b c]Drugi getline czyta od b do następnego średnika — a ten stoi dopiero w drugim wierszu. Enter po b trafia do napisu, bo dla tego getline znakiem końca jest średnik, a nie enter.
Za trójką stoją dwie spacje. Co wypisze ten fragment?
int n;
cin >> n;
cin.ignore();
string s;
getline(cin, s);
cout << s.size();
Wejście: 3 ↵abc
Pokaż odpowiedź
1cin.ignore() wyrzuca tylko pierwszą spację. getline czyta resztę pierwszego wiersza — jedną spację — i kończy na enterze.
Co wypisze ten fragment?
string s;
while (getline(cin, s)) cout << s.size() << " ";
Wejście: a↵↵bc
Pokaż odpowiedź
3 0 2Spacje na początku wiersza się liczą (dwie spacje i a), pusty wiersz ma 0 znaków.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

5.1 Ponumeruj wierszełatwe✓ zaliczone Wczytuj wiersze aż do końca — także puste. Przed każdym wypisz numer, a puste oznacz napisem (pusty). while (getline(cin, s))puste wierszes.empty() Rozwiąż 5.2 Najdłuższy wierszłatwe✓ zaliczone Który wiersz tekstu jest najdłuższy? Spacje też się liczą — cin >> by je zgubił. getlines.size()pierwszy przy remisie Rozwiąż 5.3 Liczba, a potem zdaniałatwe✓ zaliczone Najpierw n, potem n zdań ze spacjami. Po cin >> n zostaje enter — bez cin.ignore() pierwsze zdanie wyjdzie puste. cin >> n, potem getlinecin.ignore()od ostatniego Rozwiąż 5.4 Karty uczniówśrednie✓ zaliczone Na zmianę: wiersz z imionami (ze spacjami) i wiersz z liczbami. getline i cin >> przeplatane — pilnuj enterów. getline(cin >> ws, s)przeplatanie z >>format wyniku Rozwiąż 5.5 Średniki w danychśrednie✓ zaliczone Wiersze „imię;miasto;punkty”. getline do średnika, cin >> punkty — i cin >> ws, żeby enter nie wkleił się do następnego imienia. getline(cin, s, ';')cin >> wspułapka z enterem Rozwiąż 5.6 Akapityśrednie✓ zaliczone Akapity oddziela pusty wiersz (czasem kilka). Ile jest akapitów, ile wierszy i słów ma każdy? getline do końcapusty wiersz = granicaliczenie słów Rozwiąż 5.7 Wcięcia co dwie spacjeśrednie✓ zaliczone Kod wcięty po 4 spacje trzeba przepisać na wcięcia po 2. getline zachowuje spacje na początku wiersza — cin >> by je zgubił. getlinespacje na początku wierszastring(k, ' ') Rozwiąż 5.8 Drzewo katalogówtrudne✓ zaliczone Wcięcia pokazują, co jest w czym. Zamień drzewko na pełne ścieżki plików: dokumenty/szkola/matma.txt. getline i wcięciastos nazwresize Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Rozbieramy wiersz — stringstream i liczby w tekście

Zadanie: każdy wiersz to punkty jednego ucznia z kartkówek — ale każdy pisał inną liczbę kartkówek. Wypisz sumę dla każdego ucznia.

Taśma tego wejścia. Uczeń 1 ma trzy oceny, uczeń 2 — żadnej (pusty wiersz), uczeń 3 — dwie, uczeń 4 — jedną. O tym, gdzie kończy się uczeń, mówią tylko entery.

Samo cin >> x tu nie wystarczy: przeskakuje entery tak samo jak spacje, więc nie odróżni, gdzie kończą się liczby jednego ucznia, a zaczynają drugiego. Potrzebujemy dwóch kroków: najpierw wczytać cały wiersz przez getline, a potem rozebrać go na kawałki. Do rozbierania służy stringstream.

stringstream — strumień z napisu

sumy_wierszy.cpp
string s;
while (getline(cin, s)) {
    stringstream ss(s);      // strumień, który czyta z napisu s
    long long x, suma = 0;
    while (ss >> x) suma += x;
    cout << suma << "\n";
}
▶ Wejście
3 4 5 10 -20 7
▶ Wyjście
12 0 -10 7

stringstream ss(s); tworzy strumień, który zamiast z wejścia czyta z napisu s. Mieszka w bibliotece <sstream> (a bits/stdc++.h już ją ma). Wszystko, co znasz o cin, działa tak samo: ss >> x przeskakuje spacje, czyta liczbę, w warunku odpowiada „czy się udało”. Jedyna różnica: taśmą jest teraz jeden wiersz, więc while (ss >> x) kończy się na końcu wiersza.

Pusty wiersz daje pusty strumień — pętla nie obróci się ani razu i suma zostanie 0. Bardzo ważne: stringstream tworzymy w środku pętli, nowy dla każdego wiersza. (To dokładnie ta sama zasada co przy wielu testach w części 2.)

Strumień z napisu dostanie osobną lekcję (Stringstream, numer 29), z zamianami typów i budowaniem napisów. Tu wystarczy nam czytanie.

Słowa w wierszu

slowa_w_wierszu.cpp
string s;
int nr = 0;
while (getline(cin, s)) {
    nr++;
    stringstream ss(s);
    string w, najdluzsze;
    int ile = 0;
    while (ss >> w) {
        ile++;
        if (w.size() > najdluzsze.size()) najdluzsze = w;
    }
    cout << nr << ": " << ile << " slow, najdluzsze: " << najdluzsze << "\n";
}
▶ Wejście
Ala ma kota programowanie jest fajne
▶ Wyjście
1: 3 slow, najdluzsze: kota 2: 3 slow, najdluzsze: programowanie

Ze słowami jest tak samo: ss >> w czyta kolejne słowa wiersza. Trzy spacje między „Ala” a „ma” nie tworzą pustych słów — strumień je przeskakuje, tak jak cin.

To najprostszy i najpewniejszy sposób na liczenie słów w wierszu. W części 4 liczyliśmy słowa znak po znaku z flagą — tu robi to za nas strumień.

Separatory w środku wiersza: char jako „zjadacz”

godziny.cpp
int h1, m1, h2, m2;
char c;
while (cin >> h1 >> c >> m1 >> c >> h2 >> c >> m2) {
    int minuty = (h2 * 60 + m2) - (h1 * 60 + m1);
    cout << minuty << " min\n";
}
▶ Wejście
08:15-09:45 12:00-12:30
▶ Wyjście
90 min 30 min
punkty.cpp
char a, b, c;
int x, y;
while (cin >> a >> x >> b >> y >> c) {
    cout << x + y << " ";
}
cout << "\n";
▶ Wejście
(3,-4) (10,2) (-1,7)
▶ Wyjście
-1 12 6

Gdy format każdego kawałka jest stały, nie trzeba getline ani stringstream. Wystarczy sztuczka z lekcji Input / Output: separator (dwukropek, minus, nawias, przecinek) wczytujemy do zmiennej char, której potem nie używamy — jej zadaniem jest tylko „zjeść” znak. Teraz robimy to w pętli while, do końca danych.

Minus przed liczbą nie przeszkadza: w (3,-4) zmienna b zjada przecinek, a cin >> y czyta całe −4 razem ze znakiem. Kłopot byłby tylko wtedy, gdyby separatorem był sam minus, a liczby mogły być ujemne — wtedy trzeba myśleć.

Rozcinanie po wybranym znaku: getline(ss, pole, ',')

pola.cpp
string s;
getline(cin, s);
stringstream ss(s);
string pole;
int nr = 0;
while (getline(ss, pole, ',')) {
    nr++;
    cout << nr << ": [" << pole << "]\n";
}
▶ Wejście
Jan,Kowalski,,15,Nowy Sacz
▶ Wyjście
1: [Jan] 2: [Kowalski] 3: [] 4: [15] 5: [Nowy Sacz]

getline działa na każdym strumieniu — także na stringstream. Z trzecim argumentem czyta do wybranego znaku i go zjada, więc while (getline(ss, pole, ',')) tnie wiersz na kawałki między przecinkami. Spacje zostają w polach („Nowy Sacz”), a dwa przecinki obok siebie dają puste pole.

Pole z liczbą zamienisz na liczbę przez stoi(pole) albo stoll(pole) — znasz je z lekcji o napisach.

Jedna pułapka: przecinek na samym końcu wiersza nie daje pustego ostatniego pola. Po nim nie ma już żadnego znaku, więc getline nic nie czyta i pętla się kończy. Jeśli puste ostatnie pole ma znaczenie, trzeba je doliczyć osobno.

Składanie liczby z cyfr

ukryte_liczby.cpp
string s;
getline(cin, s);
long long x = 0, suma = 0;
bool wLiczbie = false;
for (char c : s) {
    if (isdigit(c)) {
        x = x * 10 + (c - '0');
        wLiczbie = true;
    } else if (wLiczbie) {
        suma += x;           // liczba się skończyła
        x = 0;
        wLiczbie = false;
    }
}
if (wLiczbie) suma += x;     // liczba na samym końcu
cout << suma << "\n";
▶ Wejście
abc12de5f100
▶ Wyjście
117

Czasem liczby siedzą w tekście bez żadnych odstępów — „abc12de5f100”. Strumień tu nie pomoże (słowo „abc12de5f100” wczyta w całości), więc składamy liczby sami, cyfra po cyfrze: każda kolejna cyfra przesuwa dotychczasową liczbę o jedno miejsce w lewo (x * 10) i dopisuje się na końcu.

Każdy znak, który nie jest cyfrą, kończy liczbę — wtedy doliczamy ją i zaczynamy od zera. Liczbę, która stoi na samym końcu napisu, trzeba doliczyć po pętli, bo żadna litera jej już nie zakończy.

znakcyfra?x po krokusuma po kroku
a, b, cnie00
1tak0 · 10 + 1 = 10
2tak1 · 10 + 2 = 120
dnie — koniec liczby012
e, 5, f…017
1, 0, 0tak1 → 10 → 10017
(koniec napisu)——117

Działanie w wierszu

dzialania.cpp
string s;
while (getline(cin, s)) {
    stringstream ss(s);
    long long wynik, x;
    char op;
    ss >> wynik;
    while (ss >> op >> x) {
        if (op == '+') wynik += x;
        else wynik -= x;
    }
    cout << wynik << "\n";
}
▶ Wejście
12+7-3+100 5 0-20
▶ Wyjście
116 5 -20

Wiersz „12+7-3+100” to liczba, a potem pary „znak, liczba”. Pierwsze ss >> wynik czyta 12 i zatrzymuje się na plusie (plus nie jest cyfrą). Potem pętla czyta pary: ss >> op bierze znak, ss >> x — liczbę.

A co z minusem? Przecież ss >> x umie czytać liczby ujemne… Ale minus zostaje zjedzony wcześniej, przez ss >> op, więc do x trafia już sama liczba. Kolejność wczytań robi tu całą robotę.

Liczba z nietypowym zapisem — rozbierz napis

kwoty.cpp
string s;
long long grosze = 0;
while (cin >> s) {
    size_t p = s.find(',');
    if (p == string::npos) {
        grosze += stoll(s) * 100;
    } else {
        string zl = s.substr(0, p), gr = s.substr(p + 1);
        grosze += stoll(zl) * 100;
        if (gr.size() == 1) grosze += (gr[0] - '0') * 10;
        else grosze += stoll(gr);
    }
}
cout << grosze / 100 << "," << setfill('0') << setw(2) << grosze % 100 << "\n";
▶ Wejście
12,5 3,05 7 0,99
▶ Wyjście
23,54

Polskie kwoty pisze się z przecinkiem: 12,50. Dla C++ przecinek nie jest częścią liczby, więc cin >> double przeczytałby tylko 12. Do tego ktoś pisał niedbale: „12,5” to też dwanaście złotych i pięćdziesiąt groszy, a „3,05” — trzy złote i pięć groszy.

Gdy zapis liczby jest nietypowy, czytaj ją jako napis i rozbierz sam: find znajduje przecinek, substr wycina części, stoll zamienia je na liczby. Całość liczymy w groszach — liczby całkowite są dokładne, a double nie zawsze.

Zapamiętaj Różna liczba danych w wierszu: getline + stringstream ss(s) + while (ss >> x) — nowy strumień dla każdego wiersza. Stały format z separatorami: zjadaj je zmienną char. Pola oddzielone znakiem: getline(ss, pole, ',') (puste pole w środku tak, na końcu — nie). Liczby sklejone z tekstem: x = x * 10 + (c - '0') i doliczenie ostatniej po pętli. Nietypowy zapis liczby: czytaj jako napis, rozbieraj find i substr.
Sprawdź się w głowie

Rozpisz, co po kolei zabiera każde wczytanie ze strumienia — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
string s = "4 5 6";
stringstream ss(s);
int x, suma = 0;
while (ss >> x) suma += x;
cout << suma;
Pokaż odpowiedź
15Strumień z napisu czyta trzy liczby i kończy się na końcu napisu.
Co wypisze ten fragment?
stringstream ss("10 kot 20");
int x, ile = 0;
while (ss >> x) ile++;
cout << ile;
Pokaż odpowiedź
1Tak samo jak cin: wczytanie liczby potyka się o słowo kot i strumień przechodzi w stan błędu. Dwudziestka nie zostaje przeczytana.
Co wypisze ten fragment?
stringstream ss("a,b,,c");
string p;
int ile = 0;
while (getline(ss, p, ',')) ile++;
cout << ile;
Pokaż odpowiedź
4Pola to a, b, puste i c. Dwa przecinki obok siebie dają puste pole.
Co wypisze ten fragment?
stringstream ss("a,b,");
string p;
int ile = 0;
while (getline(ss, p, ',')) ile++;
cout << ile;
Pokaż odpowiedź
2Po ostatnim przecinku nie ma już żadnego znaku, więc trzecie wczytanie się nie udaje — puste ostatnie pole nie zostaje zwrócone.
Co wypisze ten fragment?
stringstream ss("12:05");
int h, m;
char c;
ss >> h >> c >> m;
cout << h * 60 + m;
Pokaż odpowiedź
725c zjada dwukropek. Zero na początku „05” nie przeszkadza — to po prostu 5.
Co wypisze ten fragment?
string s = "x7y42";
int x = 0;
for (char c : s)
    if (isdigit(c)) x = x * 10 + (c - '0');
cout << x;
Pokaż odpowiedź
742Program nie zeruje x, gdy liczba się kończy, więc cyfry obu liczb sklejają się w jedną. Poprawnie byłyby to dwie liczby: 7 i 42.
Co wypisze ten fragment?
stringstream ss("5-2+10");
int w, x;
char op;
ss >> w;
while (ss >> op >> x) w += (op == '+' ? x : -x);
cout << w;
Pokaż odpowiedź
135 − 2 + 10 = 13. Minus zjada op, więc x dostaje dodatnie 2.
Co wypisze ten fragment?
string s = "3,5";
size_t p = s.find(',');
cout << s.substr(0, p) << " " << s.substr(p + 1);
Pokaż odpowiedź
3 5Przecinek stoi na pozycji 1. Część przed nim to „3”, część za nim — „5”.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

6.1 Suma w każdym wierszułatwe✓ zaliczone W każdym wierszu jest kilka liczb — nie wiadomo ile. Wczytaj wiersz przez getline i rozbierz go strumieniem stringstream. getlinestringstream ss(s)while (ss >> x) Rozwiąż 6.2 Wiersz z największą liczbą słówłatwe✓ zaliczone Policz słowa w każdym wierszu przez stringstream i wskaż wiersz, w którym jest ich najwięcej. stringstreamss >> sloworekord z numerem Rozwiąż 6.3 Godziny pracyłatwe✓ zaliczone Wiersze „08:15-09:45”. Wczytaj godziny i minuty, zjadając separatory zmienną char, i zsumuj cały czas. cin >> h >> c >> mseparatory : i -minuty na hh:mm Rozwiąż 6.4 Kwoty z przecinkiemśrednie✓ zaliczone Polskie kwoty: „12,5” to 12 zł 50 gr, a „3,05” to 3 zł 5 gr. Wczytaj jako napis, rozbierz na złote i grosze. napis i find(',')liczenie w groszachjedna czy dwie cyfry Rozwiąż 6.5 Punkty w nawiasachśrednie✓ zaliczone Punkty zapisane jak w zeszycie: (3,-4) (10,2). Zjadaj nawiasy i przecinki zmienną char i znajdź prostokąt obejmujący wszystkie. cin >> a >> x >> b >> y >> cnawiasy jako separatorymin i max Rozwiąż 6.6 Liczby ukryte w tekścieśrednie✓ zaliczone Tekst „abc12de5f100” kryje liczby 12, 5 i 100. Składaj każdą cyfra po cyfrze: x = x · 10 + cyfra. składanie liczby z cyfrcin.get(c)liczba na końcu danych Rozwiąż 6.7 Rachunki w wierszachśrednie✓ zaliczone Każdy wiersz to działanie typu 12+7-3+100. stringstream: najpierw liczba, potem pary „znak liczba” aż do końca wiersza. stringstreamss >> znak >> liczbawiersz po wierszu Rozwiąż 6.8 Klucz=wartośćtrudne✓ zaliczone Rekordy „wzrost=152;waga=41;wiek=12” z polami w dowolnej kolejności. Rozbij wiersz po średnikach, pole — po znaku =, i odpowiedz na pytania. getline(ss, pole, ';')find('=') i substrstoll Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Polecenia różnych typów — każde z innymi danymi

W wielu zadaniach wejście to lista poleceń: „dodaj”, „usuń”, „pokaż”, „ile”. Każde polecenie ma inne dane: jedno ma liczbę, drugie dwie, trzecie żadnej, czwarte — cały tekst do końca wiersza. Program czyta najpierw nazwę polecenia, a dopiero ona mówi mu, co wczytać dalej.

Najpierw nazwa polecenia, potem jego dane

konto.cpp
int q;
cin >> q;
long long saldo = 0;
while (q--) {
    string p;
    cin >> p;
    if (p == "WPLATA") {
        long long x;
        cin >> x;
        saldo += x;
    } else if (p == "WYPLATA") {
        long long x;
        cin >> x;
        if (saldo >= x) saldo -= x;
        else cout << "ODMOWA\n";
    } else {              // STAN
        cout << saldo << "\n";
    }
}
▶ Wejście
5 WPLATA 100 STAN WYPLATA 300 WYPLATA 30 STAN
▶ Wyjście
100 ODMOWA 70

Schemat jest zawsze ten sam: wczytaj słowo polecenia, a potem w gałęzi if dla tego polecenia — dokładnie tyle danych, ile ono ma. WPLATA i WYPLATA mają po jednej liczbie, STAN nie ma żadnej.

Zanim zaczniesz pisać, zrób sobie na kartce tabelkę poleceń z treści:

poleceniedane po nimco wypisuje
WPLATAxnic
WYPLATAxODMOWA, gdy brakuje pieniędzy
STAN—saldo

Polecenia jako znaki i jako numery

polecenia_numery.cpp
int q;
cin >> q;
vector<int> v;
while (q--) {
    int typ;
    cin >> typ;
    if (typ == 1) {            // 1 x — dopisz x na koniec
        int x;
        cin >> x;
        v.push_back(x);
    } else if (typ == 2) {     // 2 — usuń ostatni
        if (!v.empty()) v.pop_back();
    } else {                   // 3 i — wypisz i-ty (od 1)
        int i;
        cin >> i;
        if (i <= (int)v.size()) cout << v[i - 1] << "\n";
        else cout << "BRAK\n";
    }
}
▶ Wejście
6 1 5 1 8 3 2 2 3 2 3 1
▶ Wyjście
8 BRAK 5

Na olimpiadzie polecenia zapisuje się zwykle numerami: „1 x”, „2”, „3 i”. Czyta się je jeszcze prościej — do zmiennej int. Czasem polecenie to jeden znak, np. + 5, - 3, ? — wtedy czytamy je do char.

Tu typ 2 nie ma żadnych danych, a typy 1 i 3 mają po jednej liczbie — ale znaczą one coś zupełnie innego. Zwróć też uwagę na ochronę przed złymi danymi: pop_back tylko na niepustym vectorze i sprawdzenie, czy element numer i w ogóle istnieje.

Nie czytaj za dużo — i nie czytaj za mało

za_duzo_zle.cpp
int q;
cin >> q;
long long licznik = 0, x = 0;
char op = ' ';
while (q--) {
    cin >> op >> x;      // BŁĄD: polecenie ? nie ma liczby
    if (op == '+') licznik += x;
    else if (op == '-') licznik -= x;
    else cout << licznik << "\n";
}
▶ Wejście
4 + 5 ? + 3 ?
▶ Wyjście
5 5 5
za_duzo_dobrze.cpp
int q;
cin >> q;
long long licznik = 0;
while (q--) {
    char op;
    cin >> op;
    if (op == '?') {
        cout << licznik << "\n";
    } else {
        long long x;
        cin >> x;
        if (op == '+') licznik += x;
        else licznik -= x;
    }
}
▶ Wejście
4 + 5 ? + 3 ?
▶ Wyjście
5 8

Lewy program przy każdym poleceniu czyta znak i liczbę. Przy pytajniku liczby nie ma, więc cin >> x sięga do następnego wiersza i trafia na plus z polecenia „+ 3”. Plus mógłby być początkiem liczby, ale zaraz za nim stoi spacja — wczytanie się nie udaje i strumień się psuje. Od tej chwili nic już nie jest czytane, op zostaje pytajnikiem, a program w kółko wypisuje 5. Jedno polecenie bez liczby zepsuło całą resztę.

Prawy program czyta liczbę tylko w gałęzi, która jej potrzebuje. Odwrotny błąd — czytanie za mało (np. pominięcie drugiej liczby polecenia) — działa tak samo jak niedoczytany test z części 2: następne polecenie zaczyna się od śmieci.

Polecenie z tekstem do końca wiersza

notatki.cpp
vector<string> notatki;
string p;
while (cin >> p) {
    if (p == "NOTUJ") {
        string t;
        getline(cin >> ws, t);     // reszta wiersza
        notatki.push_back(t);
    } else if (p == "POKAZ") {
        int k;
        cin >> k;
        if (k <= (int)notatki.size()) cout << notatki[k - 1] << "\n";
        else cout << "BRAK\n";
    }
}
▶ Wejście
NOTUJ kupic mleko NOTUJ zadanie z matmy na piatek POKAZ 2 POKAZ 3
▶ Wyjście
zadanie z matmy na piatek BRAK

Gdy po słowie polecenia stoi tekst ze spacjami, cin >> wczytałby z niego tylko pierwsze słowo. Bierzemy więc resztę wiersza przez getline.

Uwaga na spację: po cin >> p kursor stoi tuż za słowem NOTUJ, czyli przed spacją. Zwykły getline(cin, t) dałby więc „␣kupic mleko” — ze spacją na początku. Dlatego getline(cin >> ws, t): ws zjada tę spację. (Można też wczytać zwykłym getline i obciąć pierwszy znak: t = t.substr(1).)

Polecenia na zbiorze i multisecie

worek_polecenia.cpp
int q;
cin >> q;
multiset<int> m;
while (q--) {
    int typ;
    cin >> typ;
    if (typ == 1) {
        int x;
        cin >> x;
        m.insert(x);
    } else if (typ == 2) {
        int x;
        cin >> x;
        auto it = m.find(x);
        if (it != m.end()) m.erase(it);   // jedna kopia
    } else {
        if (m.empty()) cout << "PUSTO\n";
        else cout << *m.begin() << " " << *m.rbegin() << "\n";
    }
}
▶ Wejście
6 1 5 1 2 3 2 2 2 9 3
▶ Wyjście
2 5 5 5

Polecenia to najczęstszy sposób, w jaki zadania sprawdzają struktury danych: zbiór, multiset, vector jako stos. Program jest zawsze taki sam — pętla po poleceniach, rozgałęzienie po typie — a zmienia się tylko to, co robimy w każdej gałęzi.

Typy 1 i 2 mają liczbę, typ 3 — nie. Wyjęcie jednej kopii z multisetu to erase(find(x)), ale tylko po sprawdzeniu, że find coś znalazł — znasz to z lekcji o zbiorze. Polecenie „2 9” dotyczy liczby, której nie ma, więc nic nie robi.

Ile jest poleceń? Te same trzy formaty

robot.cpp
string p;
int x = 0, y = 0;
while (cin >> p && p != "KONIEC") {
    if (p == "GDZIE") {
        cout << "(" << x << ", " << y << ")\n";
    } else {
        int k;
        cin >> k;
        if (p == "N") y += k;
        else if (p == "S") y -= k;
        else if (p == "E") x += k;
        else x -= k;
    }
}
▶ Wejście
N 5 E 3 GDZIE S 10 GDZIE KONIEC
▶ Wyjście
(3, 5) (3, -5)

Liczbę poleceń zadanie podaje na jeden z trzech znanych już sposobów: liczba q na początku (while (q--)), słowo kończące (while (cin >> p && p != "KONIEC")) albo koniec danych (while (cin >> p)) — dokładnie jak w części 1.

Ostatnie else obsługuje wszystkie cztery kierunki naraz, bo wszystkie mają po jednej liczbie. Gdyby polecenia miały różne dane, każde dostałoby własną gałąź.

Jak pisać program z poleceniami 1) Wypisz z treści wszystkie polecenia i dla każdego: jakie ma dane, co zmienia i co wypisuje. 2) Wybierz strukturę, która to trzyma (zmienna, vector, zbiór, multiset). 3) Napisz pętlę po poleceniach w formacie z treści. 4) W każdej gałęzi wczytaj dokładnie dane tego polecenia. 5) Wypisuj tylko tam, gdzie każe treść — i sprawdź, co ma się stać w przypadkach brzegowych: pusty zbiór, element, którego nie ma, numer spoza zakresu.
Zapamiętaj Najpierw wczytaj polecenie (słowo do string, znak do char, numer do int), potem w gałęzi tego polecenia — dokładnie jego dane. Za dużo wczytanych danych psuje strumień, za mało — przesuwa następne polecenia. Tekst do końca wiersza: getline(cin >> ws, t). Liczba poleceń: q na początku, słowo kończące albo koniec danych.
Sprawdź się w głowie

Przejdź polecenia po kolei, trzymając na kartce stan programu — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
int q, s = 0;
cin >> q;
while (q--) {
    char op;
    cin >> op;
    if (op == '?') cout << s << " ";
    else {
        int x;
        cin >> x;
        s += x;
    }
}
Wejście: 3↵+ 4↵?↵+ 1
Pokaż odpowiedź
4Tylko pytajnik coś wypisuje, a stoi przed ostatnim dodawaniem.
Co wypisze ten fragment?
int q;
cin >> q;
set<int> s;
while (q--) {
    string p;
    cin >> p;
    if (p == "DODAJ") {
        int x;
        cin >> x;
        s.insert(x);
    } else cout << s.size() << " ";
}
Wejście: 4↵DODAJ 5↵DODAJ 5↵ILE↵DODAJ 7
Pokaż odpowiedź
1Dwie piątki to w zbiorze jedna wartość. ILE stoi przed dodaniem siódemki.
Typ 1 x dopisuje x, typ 2 usuwa ostatni, typ 3 wypisuje rozmiar. Co wypisze program?
int q;
cin >> q;
vector<int> v;
while (q--) {
    int t;
    cin >> t;
    if (t == 1) {
        int x;
        cin >> x;
        v.push_back(x);
    } else if (t == 2) v.pop_back();
    else cout << v.size();
}
Wejście: 5↵1 7↵1 8↵2↵3↵1 9
Pokaż odpowiedź
1Po dwóch dopisaniach i jednym usunięciu w vectorze jest jedna liczba. Ostatnie polecenie dopisuje dziewiątkę, ale już niczego nie wypisuje.
Co wypisze ten fragment?
string p, t;
cin >> p;
getline(cin, t);
cout << "[" << t << "]";
Wejście: NOTUJ ala ma
Pokaż odpowiedź
[ ala ma]Po cin >> p kursor stoi przed spacją. getline bez ws zabiera ją razem z resztą wiersza.
Co wypisze robot z przykładu wyżej dla tych poleceń?
string p;
int x = 0, y = 0;
while (cin >> p && p != "KONIEC") {
    if (p == "GDZIE") cout << "(" << x << ", " << y << ")";
    else {
        int k;
        cin >> k;
        if (p == "N") y += k;
        else if (p == "S") y -= k;
        else if (p == "E") x += k;
        else x -= k;
    }
}
Wejście: E 2↵N 1↵W 5↵GDZIE↵KONIEC
Pokaż odpowiedź
(-3, 1)x: 2 − 5 = −3, y: 1.
Polecenie X ma dwie liczby, a Y — jedną. Co wypisze ten fragment?
string p;
int wynik = 0;
while (cin >> p) {
    if (p == "X") {
        int a, b;
        cin >> a >> b;
        wynik += a * b;
    } else {
        int a;
        cin >> a;
        wynik -= a;
    }
}
cout << wynik;
Wejście: X 2 3↵Y 4↵X 1 1
Pokaż odpowiedź
32 · 3 − 4 + 1 · 1 = 3. Każda gałąź czyta dokładnie tyle liczb, ile ma jej polecenie.
Co wypisze program z multisetem z przykładu wyżej?
int q;
cin >> q;
multiset<int> m;
while (q--) {
    int typ;
    cin >> typ;
    if (typ == 1) {
        int x;
        cin >> x;
        m.insert(x);
    } else if (typ == 2) {
        int x;
        cin >> x;
        auto it = m.find(x);
        if (it != m.end()) m.erase(it);
    } else {
        if (m.empty()) cout << "PUSTO";
        else cout << *m.begin() << " " << *m.rbegin();
    }
}
Wejście: 4↵1 3↵1 3↵2 3↵3
Pokaż odpowiedź
3 3Do worka trafiły dwie trójki, a polecenie 2 wyjęło tylko jedną. Została jedna trójka — jest naraz najmniejsza i największa.
Co wypisze ten fragment?
int q, ile = 0;
cin >> q;
string p;
while (q--) {
    cin >> p;
    if (p == "DODAJ") {
        int x;
        cin >> x;
    }
    ile++;
}
cout << ile;
Wejście: 3↵DODAJ 1↵POKAZ↵DODAJ 2
Pokaż odpowiedź
3q liczy polecenia, a nie wiersze z liczbami — POKAZ też jest poleceniem.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

7.1 Licznik na poleceniałatwe✓ zaliczone Polecenia + x, - x i ?. Tylko ? coś wypisuje. Po znaku polecenia wiesz, czy wczytywać jeszcze liczbę. char polecenieliczba tylko czasemq poleceń Rozwiąż 7.2 Robot na kratcełatwe✓ zaliczone Polecenia N 5, E 3, S 2, W 1 przesuwają robota, a GDZIE każe podać pozycję. Słowo polecenia mówi, co wczytać dalej. string polecenieróżna liczba danychKONIEC kończy Rozwiąż 7.3 Konto w bankułatwe✓ zaliczone WPLATA, WYPLATA i STAN. Wypłata większa niż saldo nie przechodzi — wtedy wypisz ODMOWA. polecenia-słowawarunek przy poleceniulong long Rozwiąż 7.4 Lista zakupówśrednie✓ zaliczone DODAJ, USUN, ILE i POKAZ na zbiorze napisów. POKAZ wypisuje listę alfabetycznie, po przecinku — albo PUSTA. set<string>polecenia-słowaseparator „, ” Rozwiąż 7.5 Zapytania typu 1, 2 i 3średnie✓ zaliczone Na olimpiadzie polecenia to często numery: 1 x — dodaj, 2 x — usuń jedną kopię, 3 — najmniejsza i największa. multiset. numer typu zapytaniamultiseterase(find(x)) Rozwiąż 7.6 Edytor z cofaniemśrednie✓ zaliczone PISZ słowo dopisuje słowo, COFNIJ kasuje ostatnie, POKAZ wypisuje tekst. vector<string> jako stos. push_back i pop_backCOFNIJ na pustympolecenia-słowa Rozwiąż 7.7 Notatnikśrednie✓ zaliczone NOTUJ i cały tekst do końca wiersza — razem ze spacjami. Po cin >> polecenie dociągnij resztę wiersza przez getline. cin >> słowo, potem getlinespacja po poleceniuPOKAZ k Rozwiąż 7.8 Magazyntrudne✓ zaliczone PRZYJMIJ, WYDAJ, STAN i RAPORT dla wielu towarów. Bez map: vector par (nazwa, ilość) i szukanie po nazwie. polecenia z różną liczbą danychvector<pair<string, long long>>raport alfabetycznie Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Duże dane — bufor, sync_with_stdio, generatory i pliki

Przy dziesięciu liczbach nie ma znaczenia, jak je czytasz. Przy milionie — ma ogromne. Na olimpiadzie dane mają często po kilka megabajtów i zdarza się, że program z dobrym algorytmem nie mieści się w limicie czasu tylko dlatego, że samo wczytywanie i wypisywanie trwa za długo. Zobaczmy, ile to kosztuje — zmierzyliśmy to na tym samym serwerze, na którym działa sprawdzarka:

co robi programczas
wczytuje 10⁶ liczb przez cin (domyślne ustawienia)ok. 255 ms
wczytuje 10⁶ liczb przez cin po sync_with_stdio(false)ok. 46 ms
wczytuje 10⁶ liczb przez scanfok. 85 ms
wypisuje 10⁶ wierszy przez cout z endlok. 480 ms
wypisuje 10⁶ wierszy przez cout z "\n"ok. 50 ms
wypisuje 10⁶ wierszy przez printfok. 63 ms

Różnice są pięcio- i dziesięciokrotne — a przy limicie jednej sekundy pół sekundy na samo wypisanie to bardzo dużo. Na Twoim komputerze liczby będą inne (w konsoli Windowsa endl bywa jeszcze dużo wolniejszy), ale proporcje zostaną podobne. Za chwilę zobaczysz, skąd te różnice się biorą i jak je usunąć dwiema linijkami.

Bufor — dlaczego endl jest wolny

cout nie wysyła na ekran każdego znaku osobno. Zbiera znaki w buforze — kawałku pamięci programu — i dopiero gdy bufor się zapełni (albo program się kończy), wysyła wszystko naraz. To jak ciężarówka, która odjeżdża, dopiero gdy jest pełna: jeden kurs z tysiącem paczek jest dużo tańszy niż tysiąc kursów z jedną paczką, bo każda wysyłka to rozmowa programu z systemem operacyjnym.

A endl? To enter i rozkaz „wyślij teraz” (opróżnij bufor). Program z endl po każdym wierszu wysyła ciężarówkę z jedną paczką — milion razy. Program z "\n" dokłada enter do bufora i jedzie dalej. Na ekranie widać dokładnie to samo; różnica jest tylko w czasie. Sprawdź to w ramce: najpierw z endl, potem przełącz na "\n" i porównaj liczbę wysyłek.

Bufor wyjścia — endl kontra "\n"
bufor (pamięć programu, mieści 16 znaków)
ekran (to, co już wysłano)
Ta ramka działa po włączeniu JavaScriptu.

W ramce bufor mieści 16 znaków, żeby było go widać. Prawdziwy bufor ma kilka tysięcy znaków, więc milion krótkich wierszy z "\n" to zaledwie kilkaset wysyłek, a z endl — milion. Wniosek na zawody: kończ wiersze znakiem "\n". endl przydaje się tylko wtedy, gdy wynik musi pojawić się na ekranie natychmiast — na przykład w programie, który rozmawia z użytkownikiem.

Dwie linijki, które przyspieszają czytanie

szablon.cpp
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cin.tie(nullptr);

    int n;
    cin >> n;
    long long suma = 0;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        long long x;
        cin >> x;
        suma += x;
    }
    cout << suma << "\n";
    return 0;
}
▶ Wejście
3 1 2 3
▶ Wyjście
6

Te dwie linijki znasz z lekcji Input / Output. Teraz wiesz dość, żeby zrozumieć, co robią.

ios_base::sync_with_stdio(false); — C++ odziedziczył po języku C funkcje scanf i printf. Domyślnie cin i cout są z nimi zsynchronizowane: czytają i piszą „przez nie”, znak po znaku, żeby można je było dowolnie mieszać. To kosztuje. Ta linijka wyłącza synchronizację — cin i cout dostają własne, duże bufory i przyspieszają kilka razy.

cin.tie(nullptr); — domyślnie cin jest „przywiązany” do cout: przed każdym wczytaniem opróżnia bufor cout, żeby pytanie „Podaj liczbę:” było widać, zanim program zacznie czekać. Na zawodach nikt nie czyta pytań, a gdy program na przemian czyta i pisze (pytanie — odpowiedź — pytanie…), każde wczytanie robiłoby wysyłkę. Ta linijka odwiązuje cin od cout.

mieszanie.cpp
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    ios_base::sync_with_stdio(false);
    cout << "1 ";
    printf("2 ");
    cout << "3 ";
    printf("4\n");
    return 0;
}
▶ Wyjście
1 3 2 4

Cena za szybkość: po sync_with_stdio(false) cout i printf mają osobne bufory, więc ich teksty mogą się wymieszać w dowolnej kolejności. Tutaj bufor cout („1 3 ”) został wysłany przed buforem printf („2 4”) — choć w programie stały na przemian. Na innym komputerze kolejność może być jeszcze inna.

Zasada: po tych dwóch linijkach używaj tylko cin i cout (albo tylko scanf i printf) — nigdy obu naraz.

Przetwarzaj w locie — nie zapisuj, czego nie trzeba

Duże dane to nie tylko czas, ale i pamięć. Liczba int zajmuje 4 bajty, long long — 8. Dziesięć milionów long long to 80 MB — przy limicie 256 MB to już spory kawałek, a przy 64 MB (zdarza się na olimpiadzie) — za dużo. Zanim więc zapiszesz dane do vectora, zapytaj: czy muszę do nich wracać?

o co pyta zadanietrzeba zapamiętać dane?
suma, średnia, najmniejsza, największa, ile spełnia waruneknie — licz w locie
porównanie z poprzednią liczbą, seria, zmiany kierunkunie — pamiętaj tylko poprzednią
wypisanie od końca, sortowanie, medianatak
pytania o fragmenty (sumy od a do b)tak — np. sumy prefiksowe

Dane z generatora

generator.cpp
long long n, s, a, b, m;
cin >> n >> s >> a >> b >> m;
long long x = s, suma = 0, mx = -1;
for (long long i = 1; i <= n; i++) {
    if (i > 1) x = (x * a + b) % m;
    suma += x;
    mx = max(mx, x);
}
cout << suma << " " << mx << "\n";
▶ Wejście
5 3 7 5 100
▶ Wyjście
133 87

Gdy danych jest naprawdę dużo — dziesiątki milionów liczb — nie da się ich nawet przesłać. Wtedy zadanie podaje przepis: generator z lekcji o złożoności, x₁ = s, xᵢ = (xᵢ₋₁ · a + b) mod m. Na wejściu jest tylko pięć liczb, a program sam wylicza kolejne wyrazy.

Tu ciąg to 3, 26, 87, 14, 3. Każdy wyraz od razu doliczamy i porównujemy — bez tablicy. Iloczyn x * a może mieć prawie 10¹⁸, więc wszystko w long long, a modulo bierzemy po każdym kroku.

Suma kontrolna — gdy wyników jest za dużo

suma_kontrolna.cpp
int n;
cin >> n;
const long long MOD = 1000000007;
long long pref = 0, kontrolna = 0;
for (int i = 1; i <= n; i++) {
    long long x;
    cin >> x;
    pref += x;          // i-ty wynik: suma pierwszych i liczb
    kontrolna = (kontrolna + i * (pref % MOD)) % MOD;
}
cout << kontrolna << "\n";
▶ Wejście
4 5 1 2 3
▶ Wyjście
85

Bywa i odwrotnie: wyników jest tyle, że nikt nie chce ich wypisywać ani porównywać. Wtedy zadanie każe wypisać sumę kontrolną — jedną liczbę, która zależy od wszystkich wyników, np. 1 · w₁ + 2 · w₂ + … + n · wₙ modulo 10⁹ + 7. Mnożenie przez numer sprawia, że zamiana kolejności dwóch wyników też zmienia sumę.

Tu wynikami są sumy prefiksów: 5, 6, 8, 11. Suma kontrolna: 1 · 5 + 2 · 6 + 3 · 8 + 4 · 11 = 85. Modulo bierzemy po każdym dodaniu — tak jak w lekcji o modulo.

Pliki: ofstream i ifstream

pliki.cpp
ofstream wy("liczby.txt");       // plik do pisania
for (int i = 1; i <= 5; i++) wy << i * i << "\n";
wy.close();                       // zamknij — teraz wszystko jest zapisane

ifstream we("liczby.txt");        // ten sam plik, do czytania
int x, suma = 0;
while (we >> x) suma += x;
cout << "Suma z pliku: " << suma << "\n";

ifstream brak("nie_ma_takiego.txt");
if (!brak) cout << "Nie udalo sie otworzyc pliku\n";
▶ Wyjście
Suma z pliku: 55 Nie udalo sie otworzyc pliku

Strumień nie musi być połączony z klawiaturą i ekranem. ofstream (z biblioteki <fstream>) to strumień, który pisze do pliku — używasz go dokładnie jak cout. ifstream czyta z pliku — dokładnie jak cin, łącznie z while (we >> x) i getline(we, s).

Plik, którego nie ma, nie wywołuje błędu programu — strumień po prostu jest od razu „zepsuty”, a każde wczytanie się nie udaje. Dlatego warto sprawdzić if (!we) zaraz po otwarciu.

Na olimpiadzie pliki zdarzają się rzadko — prawie zawsze dane przychodzą na standardowe wejście. Ale niektóre konkursy (i wiele starszych zadań) każą czytać z pliku o podanej nazwie i do niego pisać.

freopen — testowanie bez przepisywania danych

freopen.cpp
#include <bits/stdc++.h>
using namespace std;

int main() {
    { ofstream f("dane.txt"); f << "3\n10 20 30\n"; }   // u siebie: plik z Notatnika
    freopen("dane.txt", "r", stdin);   // od teraz cin czyta z pliku
    int n;
    cin >> n;
    long long suma = 0;
    for (int i = 0; i < n; i++) {
        long long x;
        cin >> x;
        suma += x;
    }
    cout << suma << "\n";
    return 0;
}
▶ Wyjście
60

Przy dużych przykładach przepisywanie danych na klawiaturze za każdym uruchomieniem jest męczące. Zapisz je raz do pliku (np. w Notatniku, obok programu) i dodaj na początku main jedną linijkę: freopen("dane.txt", "r", stdin);. Od tej chwili cin czyta z pliku, a reszta programu się nie zmienia. Tak samo freopen("wynik.txt", "w", stdout) przekieruje cout do pliku.

Pierwsza linijka w main tylko przygotowuje plik, żeby przykład dał się uruchomić tutaj — u siebie tworzysz plik ręcznie.

Uwaga przed wysłaniem Sprawdzarka podaje dane na standardowe wejście, a pliku dane.txt u niej nie ma. Jeśli zostawisz freopen, program przeczyta pustkę i dostaniesz złą odpowiedź. Przed wysłaniem usuń tę linijkę albo zakomentuj ją: // freopen("dane.txt", "r", stdin);.
Zapamiętaj Szablon na duże dane: ios_base::sync_with_stdio(false); cin.tie(nullptr); na początku main, wiersze kończone "\n", a nie endl (endl = enter + wysyłka bufora). Po wyłączeniu synchronizacji nie mieszaj cin/cout z scanf/printf. Nie zapamiętuj danych, do których nie wracasz. Dane z generatora licz w locie, a gdy wyników jest za dużo — sumę kontrolną. Pliki: ofstream pisze, ifstream czyta, freopen przekierowuje cin — tylko u siebie.
Sprawdź się w głowie

Policz na kartce kolejne wartości — a dopiero potem kliknij „Pokaż odpowiedź”.

Co wypisze ten fragment?
cout << "a" << endl << "b" << "\n";
Pokaż odpowiedź
a bendl i "\n" dają na ekranie to samo — różnią się tylko tym, czy bufor zostaje od razu wysłany.
Co wypisze ten fragment z generatorem?
long long x = 2;
for (int i = 1; i <= 3; i++) x = (x * 3 + 1) % 10;
cout << x;
Pokaż odpowiedź
72 → 7 → 22 mod 10 = 2 → 7. Generator z małym m szybko zaczyna się powtarzać.
Co wypisze ten fragment?
long long s = 0;
for (int i = 1; i <= 4; i++) s = (s + i * i) % 7;
cout << s;
Pokaż odpowiedź
2Kolejno: 1, 5, 14 mod 7 = 0, 16 mod 7 = 2. Modulo po każdym kroku daje to samo co modulo na końcu (30 mod 7 = 2).
Co wypisze ten fragment?
int n, x, mx = INT_MIN, ile = 0;
cin >> n;
while (n--) {
    cin >> x;
    if (x > mx) {
        mx = x;
        ile = 1;
    } else if (x == mx) ile++;
}
cout << mx << " " << ile;
Wejście: 4↵3 9 2 9
Pokaż odpowiedź
9 2Największa wartość i liczba jej wystąpień — policzone w locie, bez tablicy.
Co wypisze ten fragment?
ofstream wy("t.txt");
wy << "7 8";
wy.close();
ifstream we("t.txt");
int a, b;
we >> a >> b;
cout << a + b;
Pokaż odpowiedź
15Z plikiem pracuje się jak z cin i cout: zapisane 7 i 8 da się potem wczytać.
Co wypisze ten fragment?
ifstream we("nie_ma_takiego.txt");
int x = 5;
we >> x;
cout << x << " " << (we ? 1 : 0);
Pokaż odpowiedź
5 0Pliku nie ma, więc strumień jest zepsuty od początku: wczytanie nic nie robi (x zostaje 5), a strumień w warunku daje fałsz.
Ile megabajtów zajmie 10 milionów liczb long long? Co wypisze ten fragment?
cout << sizeof(long long) * 10000000 / 1000000;
Pokaż odpowiedź
80sizeof podaje rozmiar typu w bajtach: long long ma 8 bajtów. 8 · 10⁷ bajtów to 80 MB.
Co wypisze ten fragment?
string w;
for (int i = 1; i <= 3; i++) w += to_string(i) + "\n";
cout << w.size();
Pokaż odpowiedź
6W napisie jest „1↵2↵3↵” — trzy cyfry i trzy entery. Taki napis można wypisać jednym cout.
Ćwiczenia · teraz Ty

8 ćwiczeń do tej części

0 / 8 zaliczonych

Kliknij zadanie — otworzy się w sprawdzarce w nowej karcie. Napisz program u siebie, sprawdź go na przykładzie, wklej cały kod i kliknij Wyślij. Utknąłeś? Każde zadanie ma wskazówkę.

8.1 Szablon na duże danełatwe✓ zaliczone Dużo liczb na wejściu. Wklej dwie linijki przyspieszające, wczytaj wszystko i wypisz sumę, najmniejszą i największą. sync_with_stdio(false)cin.tie(nullptr)przetwarzanie w locie Rozwiąż 8.2 Od końca, jedna pod drugąłatwe✓ zaliczone Wypisz n liczb od ostatniej do pierwszej, każdą w osobnym wierszu — z " ", nie z endl. "\n" zamiast endlvectordużo wierszy wyniku Rozwiąż 8.3 Zmiany kierunkuśrednie✓ zaliczone Wykres temperatur rośnie i maleje. Policz, ile razy zmienił kierunek — w locie, bez zapisywania pomiarów. przetwarzanie w lociepoprzednia wartośćbez tablicy Rozwiąż 8.4 Dane z generatoraśrednie✓ zaliczone n nawet 10 milionów — za dużo, żeby przysłać. Wygeneruj liczby wzorem i policz sumę oraz maksimum w locie. xᵢ = (xᵢ₋₁ · a + b) mod mbez tablicylong long Rozwiąż 8.5 Suma kontrolnaśrednie✓ zaliczone Wyników jest kilka milionów — nikt nie chce ich czytać. Wypisz zamiast nich sumę kontrolną: Σ i · pᵢ mod 10⁹ + 7. za duży wyniksuma kontrolnamodulo po każdym kroku Rozwiąż 8.6 Powiększ obrazekśrednie✓ zaliczone Każdy znak obrazka staje się kwadratem f × f. Dużo wyniku — zbuduj wiersz w napisie i wypisz go f razy. string(f, c)budowanie wiersza"\n" Rozwiąż 8.7 Pytania o sumyśrednie✓ zaliczone n liczb i q pytań „suma od a do b”. Sumy prefiksowe i szybkie wejście-wyjście — klasyczny format olimpijski. sumy prefiksoweq pytańszybkie I/O Rozwiąż 8.8 Generator i pytaniatrudne✓ zaliczone Pięć milionów liczb z generatora i dwa tysiące pytań o sumy długich fragmentów. Pętla na każde pytanie nie zdąży — sumy prefiksowe tak. generatorsumy prefiksowe w long longzłożoność Rozwiąż
Wszystkie ćwiczenia z tej części w sprawdzarce →

Baza zadań: wejście i wyjście w praktyce

Znasz już cały warsztat: trzy formaty danych i stan strumienia, wiele testów w jednym wejściu, separatory, kolumny i tabele, czytanie znak po znaku z cin.get i peek, getline od środka, rozbieranie wiersza strumieniem stringstream, polecenia z różną liczbą danych, a do tego bufor, sync_with_stdio, generatory i sumy kontrolne. Czas na zadania, które łączą kilka z tych rzeczy naraz — wiele z nich to formaty wzięte prosto z życia: rachunki, kalendarze, tabele ligowe, dzienniki serwera, pliki CSV i Markdown. Zadania są ułożone od najłatwiejszego do najtrudniejszego: najpierw rozgrzewka, potem zadania średnie, a na końcu trudne — z wielkim finałem.

Przy każdym zadaniu widać, jakich zagadnień używa — jeśli coś brzmi obco, wróć do odpowiedniej części, mapa lekcji jest na górze strony. A tu masz najważniejsze schematy w jednym miejscu:

Ściąga: gotowe schematy

Ile jest danych?

cin >> n; for (… n razy) cin >> x;
while (cin >> x && x != 0)
while (cin >> a >> b && !(a == 0 && b == 0))
while (cin >> s && s != "KONIEC")
while (cin >> x)          // do końca

Wczytanie zawsze w warunku. Nigdy while (!cin.eof()).

Stan strumienia

if (cin >> x)    // udało się?
cin.fail()       // nieudane wczytanie
cin.eof()        // czytał za końcem
cin.clear();     // napraw i czytaj dalej

Litera zamiast liczby: liczba = 0, znak zostaje na taśmie, strumień zepsuty.

Wiele testów

int t; cin >> t;
for (int k = 1; k <= t; k++) {
    // zmienne i kontenery TUTAJ
    // wczytaj CAŁY test
    cout << "Case #" << k << ": " …
}

Globalne liczniki czyść tylko tam, gdzie test ich użył.

Separatory i kolumny

if (i > 0) cout << ", ";
if ((i + 1) % k == 0) cout << "\n";
w = to_string(x).size();
cout << setw(w) << x;     // prawo
cout << left << setw(w);  // lewo
string(k, '-')

Najpierw policz szerokości, potem wypisuj.

Znak po znaku

cin >> c;          // przeskakuje białe
cin.get(c);        // bierze wszystko
while (cin.get(c)) // cały tekst
cin >> ws; cin.peek()  // zajrzyj
c - '0'            // cyfra na liczbę

Plansza bez spacji: cin >> wiersz albo cin >> t[i][j].

Całe wiersze

while (getline(cin, s))
cin >> n; cin.ignore();
getline(cin >> ws, s);
getline(cin, s, ';');

ws zjada też spacje na początku wiersza i puste wiersze — czasem to źle.

Rozbieranie wiersza

stringstream ss(s);
while (ss >> x)            // liczby
while (getline(ss, p, ',')) // pola
ss >> a >> op >> b
x = x * 10 + (c - '0');

Nowy stringstream dla każdego wiersza.

Duże dane

ios_base::sync_with_stdio(false);
cin.tie(nullptr);
cout << x << "\n";   // nie endl
// nie mieszaj z printf/scanf

Przetwarzaj w locie. Za dużo wyniku? Suma kontrolna.

Jak rozwiązywać zadania z trudnym formatem 1) Przeczytaj sekcje „Wejście” i „Wyjście” dwa razy — zanim zaczniesz myśleć o algorytmie. 2) Zapisz format na kartce jako taśmę: gdzie są liczby, gdzie słowa, gdzie całe wiersze, co kończy dane. 3) Wybierz narzędzie: cin >> do kawałków bez spacji, getline do wierszy, stringstream do wnętrza wiersza, cin.get do pojedynczych znaków. 4) Najpierw napisz samo wczytywanie i wypisz to, co wczytałeś — dopiero gdy się zgadza, dopisz obliczenia. 5) Sprawdź przykład z treści znak po znaku: spacje, przecinki, puste wiersze. 6) Pomyśl o największym teście: long long, szybkie wejście, wynik bez endl.
łatwe

Rozgrzewka · zadania 1–10

Jeden albo dwa pomysły naraz: lista obecności, rachunek z kropkami, tekst w lustrze, wc, histogram, pogoda dzień po dniu, kody pocztowe, obrót planszy, szachownica w ramce i średnie ocen.

1 Lista obecnościłatwe✓ zaliczone Imiona do słowa KONIEC, niektóre zeskanowane dwa razy. Ilu różnych uczniów przyszło — i kto, alfabetycznie, po przecinku? słowo kończąceset<string>separator „, ” Rozwiąż 2 Rachunek w restauracjiłatwe✓ zaliczone Nazwa dania, kropki i cena — każdy wiersz rachunku ma dokładnie 30 znaków. Na dole linia z = i SUMA. string(k, '.')grosze jako Z.GGstała szerokość Rozwiąż 3 Tekst w lustrzełatwe✓ zaliczone Każdy wiersz tekstu odwróć znak po znaku — razem ze spacjami. Puste wiersze zostają puste. while (getline(cin, s))reversepuste wiersze Rozwiąż 4 Jak polecenie wcłatwe✓ zaliczone Policz wiersze, słowa i znaki tekstu — tak jak robi to linuksowe polecenie wc. getlinestringstream albo liczenie słówznaki bez entera Rozwiąż 5 Histogram z gwiazdekłatwe✓ zaliczone Liczby aż do zera, każda jako pasek z gwiazdek. Liczby przed paskami dosunięte do prawej, żeby paski zaczynały się równo. wartość kończąca 0setw z najdłuższejstring(k, '*') Rozwiąż 6 Pogoda dzień po dniułatwe✓ zaliczone Każdy dzień to osobny test z pomiarami. Wypisz minimum, maksimum i średnią z jedną cyfrą po kropce — w formacie Dzien k: … wiele testówfixed i setprecision(1)reset co test Rozwiąż 7 Poprawne kody pocztowełatwe✓ zaliczone Kod pocztowy to dwie cyfry, minus i trzy cyfry. Sprawdź każdy wiersz znak po znaku — spacja albo litera to już błąd. getlineisdigitsprawdzanie formatu Rozwiąż 8 Obrót planszyłatwe✓ zaliczone Obróć planszę o 90° w prawo: z n wierszy po m znaków robi się m wierszy po n znaków. plansza jako napisynowy[i][j] = stary[n − 1 − j][i]wiersz w napisie Rozwiąż 9 Szachownica w ramcełatwe✓ zaliczone Szachownica n × n z pól k × k, w ramce z +, - i |. Same pętle i warunek (i + j) % 2. pętla w pętli(i + j) % 2ramka Rozwiąż 10 Średnie ocenłatwe✓ zaliczone Wiersze „Anna Maria Lis: 5 4 6”. Imiona przed dwukropkiem, oceny po nim — nie wiadomo ile. getline, find i stringstream. getlinefind(':')stringstream Rozwiąż
średnie

Średnie · zadania 11–20

Kilka sztuczek naraz: kółko i krzyżyk, kartka z kalendarza, tabela ligi, kalkulator z kolejnością działań, dziennik serwera, tekst w ramce, słownik zamian, rozkład jazdy, kalendarz wydarzeń i biblioteka.

11 Kółko i krzyżykśrednie✓ zaliczone Wiele plansz 3 × 3 oddzielonych pustymi wierszami. Kto wygrał — X, O, remis, a może gra jeszcze trwa? wiele testówplansza jako napisywiersze, kolumny, przekątne Rozwiąż 12 Kartka z kalendarzaśrednie✓ zaliczone Wydrukuj miesiąc jak w kalendarzu: nagłówek Pn Wt Sr Cz Pt So Nd i dni w kolumnach o szerokości 2. Kilka miesięcy, pusty wiersz pomiędzy. setw(2)puste pola na początkupusty wiersz między testami Rozwiąż 13 Tabela ligiśrednie✓ zaliczone Wyniki meczów „Polska 2:1 Niemcy” aż do końca danych. Policz punkty i bramki każdej drużyny i wypisz tabelę według zasad ligi. separator : między liczbamizbieranie po nazwiesortowanie z kilkoma kryteriami Rozwiąż 14 Kalkulator z kolejnością działańśrednie✓ zaliczone Działania typu 2+3*4-10/3 w każdym wierszu. Mnożenie i dzielenie przed dodawaniem — trzymaj bieżący składnik osobno. stringstreamss >> op >> xkolejność działań Rozwiąż 15 Dziennik serweraśrednie✓ zaliczone Wiersze „2026-11-15 12:30:45 ERROR Brak polaczenia”. Policz komunikaty każdego poziomu i podaj czas pierwszego i ostatniego błędu. cin >> data >> czas >> poziomgetline reszty wierszaformaty z separatorami Rozwiąż 16 Wyśrodkowany tekst w ramceśrednie✓ zaliczone Każdy wiersz wyśrodkuj w ramce z gwiazdek. Szerokość ramki zależy od najdłuższego wiersza — najpierw wczytaj wszystko. getline do vectorawyśrodkowaniestring(k, ' ') Rozwiąż 17 Słownik zamianśrednie✓ zaliczone Najpierw pary „stare nowe”, potem tekst. Podmień całe słowa według słownika — wiersze i puste wiersze zostają na swoich miejscach. cin, a potem getlinestringstream na słowavector par Rozwiąż 18 Rozkład jazdyśrednie✓ zaliczone Każdy wiersz to numer linii i jej odjazdy — różnie dużo. Potem pytania „linia godzina”: kiedy najbliższy odjazd? getline i stringstreamgodziny na minutylower_bound Rozwiąż 19 Kalendarz wydarzeńśrednie✓ zaliczone Wydarzenia „DD.MM GG:MM opis” w przypadkowej kolejności. Ułóż je chronologicznie — opis ze spacjami jedzie razem z datą. separatory . i :getline reszty wierszastable_sort Rozwiąż 20 Biblioteka szkolnaśrednie✓ zaliczone WYPOZYCZ, ZWROC, CZY i LISTA — a tytuły książek mają spacje. Słowo polecenia przez cin, tytuł przez getline. cin >> polecenie, getline tytułuset<string>polecenia z tekstem Rozwiąż
trudne

Trudne · zadania 21–28

Prawdziwe formaty z życia: macierz i lista w nawiasach, tabela w Markdownie, własna sprawdzarka, arkusz kalkulacyjny, formatowanie kodu, CSV z cudzysłowami — a na końcu wielki finał: tabela wyników zawodów.

21 Macierz w nawiasachtrudne✓ zaliczone Macierz zapisana jak [[1, 2, 3], [4, 5, 6]] — ze spacjami i enterami gdziekolwiek. Wczytaj ją znak po znaku i wypisz transpozycję. cin >> ws i cin.peek()głębokość nawiasówwypisywanie w formacie Rozwiąż 22 Lista w liście w liścietrudne✓ zaliczone Zapis [1,[2,-3],[[4]],5,[]]. Jak głęboko sięgają nawiasy i ile wynosi suma liczb pomnożonych przez ich głębokość? znak po znakulicznik głębokościliczby ujemne w tekście Rozwiąż 23 Tabela w Markdownietrudne✓ zaliczone Tabela z kreskami | i krzywymi odstępami. Rozbij każdy wiersz na komórki, przytnij spacje, policz szerokości i wypisz równą tabelę. getline(ss, kom, '|')przycinanie spacjiszerokości kolumn Rozwiąż 24 Własna sprawdzarkatrudne✓ zaliczone Napisz to, co robi sprawdzarka: porównaj wynik programu z oczekiwanym, wybaczając spacje na końcach wierszy i puste wiersze na końcu. getline do separatora ===przycinanie końcówporównanie wiersz po wierszu Rozwiąż 25 Arkusz kalkulacyjnytrudne✓ zaliczone Wiersze „b = a + 7 - c”: zmienne definiowane po kolei, także nadpisywane. Rozbij każdy wiersz na kawałki i policz wszystkie wartości. stringstream na kawałkiliczba czy nazwa?vector<pair<string, long long>> Rozwiąż 26 Formatowanie kodutrudne✓ zaliczone Kod z rozjechanymi wcięciami. Ustaw każdemu wierszowi wcięcie 4 · głębokość klamer — wiersz zaczynający się od } cofa się o poziom. getlineliczenie { i } znak po znakuprzycinanie spacji Rozwiąż 27 CSV z cudzysłowamitrudne✓ zaliczone Pola rozdzielone przecinkami — ale "Kowalski, Jan" w cudzysłowie to jedno pole, a "" w środku to jeden cudzysłów. Rozbierz każdy wiersz znak po znaku. znak po znakustan „w cudzysłowie”podwojony cudzysłów Rozwiąż 28 Wielki finał: tabela wyników zawodówtrudne✓ zaliczone Dziennik zgłoszeń „00:12:30 ala B OK” aż do KONIEC. Policz rozwiązane zadania i karę, ułóż ranking z miejscami ex aequo i wydrukuj równą tabelę. separatory i słowo kończącezbieranie po loginiesortowanie i tabela z kolumnami Rozwiąż

Częste błędy i dobre praktyki

🔁
Wczytanie w warunku
while (cin >> x) — a nie while (!cin.eof()) ani „najpierw sprawdź, potem czytaj”. Inaczej ostatnia liczba albo znak końca zostanie policzony o jeden raz za dużo.
🧯
Zepsuty strumień milczy
Po nieudanym wczytaniu każde kolejne cin >> nic nie robi i nie zgłasza błędu. Jeśli zmienne mają dziwne wartości — sprawdź, czy nie czytasz liczby tam, gdzie stoi słowo. Naprawa: cin.clear().
🧺
Wszystko z testu — w teście
Sumy, liczniki, rekordy, vectory i zbiory twórz w środku pętli po testach. Zmienna sprzed pętli pamięta poprzedni test — a pierwszy test przechodzi, więc błąd trudno zauważyć.
📥
Doczytaj cały test
Znalazłeś odpowiedź w połowie testu? Nie przerywaj wczytywania. Nieprzeczytane liczby zostaną wzięte za początek następnego testu i wszystko dalej się rozjedzie.
🧹
Czyść tylko to, czego użyłeś
Zerowanie wielkiej tablicy przed każdym z tysięcy testów to miliardy operacji. Wyzeruj tylko pola, które test zmienił — albo użyj kontenera tworzonego w teście.
✂️
Separator między, nie po
Spacja na końcu wiersza jest wybaczana, ale przecinek — nie. Stawiaj separator przed każdym elementem oprócz pierwszego: if (i > 0) cout << ", ";.
📏
Szerokość z danych
Równa kolumna wymaga znajomości najdłuższego wpisu. Najpierw wczytaj wszystko i policz szerokości (to_string(x).size()), dopiero potem wypisuj z setw.
↵
Enter po cin >> n
Po cin >> n enter zostaje na taśmie i pierwszy getline zwraca pusty napis. Wyrzuć go przez cin.ignore() albo czytaj getline(cin >> ws, s) — ale ws zje też spacje na początku wiersza.
🔍
get nie przeskakuje
cin >> c pomija spacje i entery, cin.get(c) bierze każdy znak. Do plansz bez spacji wystarczy cin >>; do tekstu ze spacjami — get albo getline.
🧵
Wiersz to nie liczby
Gdy w wierszach stoi różna liczba danych, cin >> wymiesza wiersze. Wczytaj wiersz przez getline i rozbierz go stringstreamem.
🐢
endl w pętli
Każdy endl wysyła bufor na ekran. Przy milionie wierszy to milion wysyłek — kilka razy wolniej niż z "\n". Na zawodach kończ wiersze znakiem "\n".
⚡
Dwie linijki — i bez mieszania
ios_base::sync_with_stdio(false); cin.tie(nullptr); na początku main. Potem już tylko cin i cout — printf i scanf mogą wtedy wypisać się w złej kolejności.
📂
freopen tylko u siebie
freopen("we.txt", "r", stdin) ułatwia testowanie na komputerze. Przed wysłaniem do sprawdzarki, która podaje dane na standardowe wejście, usuń tę linijkę albo ją zakomentuj.

Co dalej?

Od teraz żaden format wejścia nie powinien Cię zaskoczyć: wiesz, kiedy kończą się dane, jak czytać wiele testów, wiersze i pojedyncze znaki, jak rozebrać wiersz na kawałki i jak wypisać wynik co do spacji — szybko, nawet przy milionach liczb. Następna lekcja to Mapy: map i unordered_map, czyli słowniki „klucz → wartość”. W tej lekcji kilka razy szukaliśmy czegoś po nazwie pętlą po vectorze par (magazyn, tabela ligi, arkusz) — mapa zrobi to za Ciebie, szybko i w jednej linijce. A jeśli chcesz trenować z mentorami — dołącz do T-Olimpians.